Thức ăn chó mèo: Thử nghiệm loại trừ thức ăn trong chẩn đoán dị ứng thực phẩm

Mặc dù dị ứng thực phẩm khá hiếm gặp, nhưng đôi khi có thể xảy ra trên chó và mèo mắc các vấn đề về da quanh năm (không phải theo mùa) hoặc các vấn đề tiêu hóa mãn tính, và không có cách nào dễ dàng để chẩn đoán. Xét nghiệm máu hoặc nước bọt có thể được quảng cáo là phương pháp đơn giản để chẩn đoán dị ứng thực phẩm, nhưng trên thực tế chúng có độ chính xác không cao. Cách duy nhất để chẩn đoán dị ứng thực phẩm là thực hiện thử nghiệm loại trừ thức ăn (elimination diet trial). Để thực hiện thử nghiệm này, chủ nuôi phải cho thú cưng ăn duy nhất chế độ ăn được thiết kế đặc biệt cho việc thử nghiệm loại trừ thức ăn trong một khoảng thời gian quy định.

Trước khi cân nhắc thực hiện thử nghiệm loại trừ thức ăn để chẩn đoán dị ứng thực phẩm, chủ nuôi nên biết rằng phương pháp này không hề dễ dàng, và vì vậy không ai muốn trải qua việc đó nhiều hơn một lần. Đa số chuyên gia dinh dưỡng và/hoặc bác sĩ thú y sẽ đề xuất thử nghiệm loại trừ thức ăn kéo dài ít nhất 8-12 tuần đối với thú cưng có vấn đề về da và 3-4 tuần đối với những con có vấn đề về tiêu hóa. Để công sức không trở thành vô ích, cần đảm bảo rằng thử nghiệm được thực hiện cẩn thận với thức ăn phù hợp, trong khoảng thời gian phù hợp và không mắc các lỗi phổ biến. Bằng cách đó, nếu các triệu chứng được cải thiện, thì thú cưng có khả năng bị dị ứng thực phẩm, nhưng nếu triệu chứng không thuyên giảm đáng kể trong quá trình thử nghiệm, thì dị ứng thực phẩm càng ít có khả năng là nguyên nhân gây ra vấn đề của thú cưng và bác sĩ thú y có thể chuyển sang các nguyên nhân khác có khả năng xảy ra cao hơn đối với các vấn đề về da hoặc tiêu hóa.

Các lựa chọn loại trừ thức ăn

Có hai phương pháp chính cho thức ăn được sử dụng trong thử nghiệm loại trừ thức ăn:

1. Thức ăn với thành phần mới lạ

Đây là thức ăn chứa các thành phần mà thú cưng của bạn chưa từng ăn trước đây. Bản thân chúng không ít gây dị ứng hơn, mà chúng chỉ mới lạ đối với thú cưng đó nên sẽ không kích hoạt dị ứng, do đó cần hiểu rằng những gì mới lạ đối với thú này có thể không mới lạ đối với thú khác. Khi xem xét những thành phần mà thú cưng đã ăn trước đây, điều quan trọng là không chỉ xem xét nguồn protein chính (thịt, v.v.), mà còn cả carbohydrate và các thành phần khác vì ngay cả các thành phần như gạo, ngô, đậu hà lan, khoai tây hoặc men bia cũng chứa protein, vốn là thành phần kích hoạt dị ứng thực phẩm. Vì dầu, vitamin và khoáng chất không chứa protein nên các thành phần này vẫn có thể xuất hiện trong thức ăn với thành phần mới lạ. Mặc dù hiện có nhiều công ty sản xuất thức ăn “giảm dị ứng”, “thành phần mới lạ” hoặc “thành phần hạn chế”, chủ nuôi chỉ nên sử dụng thức ăn thú y chuyên dụng cho thử nghiệm loại trừ, vì một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tạp nhiễm cao với các protein phổ biến trong thức ăn “giảm dị ứng” hoặc “thành phần hạn chế” của các công ty không chuyên về thức ăn thú y, thậm chí có nhiều thức ăn “thành phần hạn chế” chứa nhiều thành phần hơn so với công bố.

Nếu chủ nuôi không nắm rõ lịch sử ăn uống của thú cưng (vd: nhận nuôi chó hoặc mèo khi chúng đã trưởng thành) và không biết mọi thứ chúng từng ăn, hoặc nếu thú cưng đã thử các loại thức ăn với nhiều thành phần khác nhau, việc tìm một thức ăn thực sự mới lạ đối với thú cưng có thể là điều bất khả thi. Trong trường hợp này, thức ăn thành phần mới lạ không phải là lựa chọn tốt nhất. Một hạn chế khác của việc sử dụng thức ăn thành phần mới lạ là có thể xảy ra phản ứng chéo giữa các protein từ các nguồn khác nhau. Do đó, trong nhiều trường hợp, lựa chọn tốt nhất cho thử nghiệm loại trừ là thức ăn thủy phân (hydrolyzed) hoặc thức ăn nguyên tố (elemental).

2. Thức ăn thủy phân hoặc thức ăn nguyên tố

Protein trong thức ăn thủy phân được bẻ gãy (quá trình thủy phân) để trở nên quá nhỏ để hệ thống miễn dịch của cơ thể có thể phát hiện ra. Đối với các thử nghiệm loại trừ thức ăn ở thú cưng mắc bệnh da liễu, hầu hết các bác sĩ thú y chuyên khoa da liễu đều khuyên nên sử dụng thức ăn “thủy phân sâu”, trong đó các protein được bẻ gãy nhỏ hơn cả trong các thức ăn thủy phân thông thường, nhưng trên thực tế bác sĩ thú y thăm khám trực tiếp sẽ giúp chủ nuôi lựa chọn loại thức ăn thủy phân tốt nhất để thử nghiệm. Thức ăn nguyên tố là một lựa chọn khác cho thử nghiệm loại trừ vì chúng được làm từ các axit amin (đơn vị cấu tạo nên protein) cùng với các nguồn carbohydrate tinh khiết, các vitamin và khoáng chất quan trọng.

Lựa chọn thức ăn

Việc trao đổi với bác sĩ thú y để xác định loại thức ăn cụ thể nào là phù hợp nhất cho thử nghiệm loại trừ dành riêng cho thú cưng của bạn là rất quan trọng, phải dựa trên lịch sử ăn uống, độ tuổi (rất ít thức ăn thành phần mới lạ hoặc thủy phân đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt cho chó con hoặc mèo con đang lớn), triệu chứng, tình trạng sức khỏe, điểm thể trạng và nhiều yếu tố khác. Các thức ăn thành phần mới lạ, thức ăn thủy phân và thức ăn nguyên tố khác nhau rất nhiều về hàm lượng protein, chất béo, chất xơ, phốt pho, natri và các chất dinh dưỡng khác, vì vậy không phải loại nào cũng phù hợp cho mọi thú cưng. Việc sử dụng thức ăn tự nấu cho các thử nghiệm loại trừ không được khuyến khích, trừ khi chúng được xây dựng bởi bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng thú y để đảm bảo đáp ứng tất cả các yêu cầu về dinh dưỡng thiết yếu của thú cưng.

Những điều quan trọng mà chủ nuôi có thể đang quên

Việc lựa chọn thức ăn chính cho thú cưng với sự giúp đỡ của bác sĩ thú y là vô cùng quan trọng, nhưng thức ăn chỉ là một trong nhiều điều chủ nuôi cần suy nghĩ để thực hiện thành công thử nghiệm loại trừ. Một thử nghiệm thành công phải kiểm soát được mọi thứ đi vào miệng thú cưng, chẳng hạn như đồ ăn vặt, xương nhai, thức ăn thừa trên bàn, thực phẩm bổ sung và các loại thuốc có mùi vị hấp dẫn. Nếu không kiểm soát tất cả những thứ này, chủ nuôi có thể làm mất hoàn toàn giá trị của thử nghiệm, lãng phí thời gian và công sức, đồng thời làm kéo dài thời gian cho đến khi tìm ra nguyên nhân gây ra các vấn đề về da hoặc tiêu hóa của thú cưng (mà thông thường nhất là một nguyên nhân khác chứ không phải dị ứng thực phẩm). Lưu nhật ký trong suốt quá trình thử nghiệm cũng rất hữu ích để ghi lại các triệu chứng của thú cưng và liệu có xảy ra bất kỳ sai sót nào trong ăn uống hay không.

Có vẻ như có rất nhiều thứ phải suy tính, nhưng đây đều là những cạm bẫy rất phổ biến mà các chuyên gia đã thấy trong nhiều năm ở những thú cưng trải qua thử nghiệm loại trừ thức ăn. Với những thách thức này, tốt nhất là đảm bảo quy trình thử nghiệm được thực hiện đúng cách để chỉ cần thực hiện một lần. Tìm hiểu và suy nghĩ về những sai lầm phổ biến này trước có thể giúp chủ nuôi tránh được những lỗi sai không đáng có.