[Chăn nuôi Việt Nam] – Ngày 21/5/2025, tại Trung tâm Dìn Ký (TP. Hồ Chí Minh), một hội thảo chuyên sâu với chủ đề “Thành công kiểm soát bệnh PRRS, ASF và PED tại Trung Quốc” đã được tổ chức bởi Công ty TSD Tiến Thắng. Sự kiện thu hút sự quan tâm của đông đảo chuyên gia thú y, nhà quản lý và người chăn nuôi khu vực phía Nam, mở ra cơ hội tiếp cận trực tiếp các giải pháp kiểm soát dịch bệnh tiên tiến từ Trung Quốc.

Hội thảo vinh dự có sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu: PGS.TS Zhou Hongchao – Giảng viên cấp cao Đại học Northwest A&F, Giám đốc Chi nhánh Bệnh lý Thú y Hiệp hội Chăn nuôi Trung Quốc; Ông Feng Zhiwei – Quản lý Kỹ thuật, Trưởng phòng kế hoạch Marketing Công ty Dahuanong; TS. Huang Hongliang – Chuyên gia nghiên cứu và phát triển vaccine cho heo tại Đại học Huazhong Agricultural.

Toàn cảnh hội thảo

Ba bệnh dịch nguy hiểm gồm PRRS (hội chứng sinh sản và hô hấp ở heo), ASF (dịch tả lợn châu Phi) và PED (tiêu chảy cấp do virus) không chỉ là thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi Trung Quốc mà còn là mối đe dọa đối với ngành chăn nuôi toàn cầu.

Tại hội thảo, các chuyên gia đã chia sẻ những giải pháp đột phá trong kiểm soát biến chủng virus, bao gồm việc ứng dụng vaccine thế hệ mới kết hợp với quản lý an toàn sinh học nghiêm ngặt. Những kinh nghiệm này đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong phòng chống dịch bệnh, giúp bảo vệ đàn heo và nâng cao năng suất chăn nuôi.

Hội chứng sinh sản và hô hấp ở heo (PRRS)

Tình hình dịch tễ

PRRS là bệnh truyền nhiễm phức tạp do virus có khả năng biến đổi cao, đặc biệt là các chủng thuộc kiểu Bắc Mỹ:

• NADC30: Biến thiên độc lực lớn giữa các biến chủng.
• NADC34: Gây bệnh từ nhẹ đến trung bình ở heo thịt, nhưng rất nguy hiểm với nái mang thai, dẫn đến sẩy thai, đẻ non, thai chết lưu, tỷ lệ khô thai cao.
• QYYZ: Biến chủng phức tạp, có xu hướng tái tổ hợp mạnh mẽ.
• Kiểu châu Âu (European-type PRRSV): Đang được phát hiện ngày càng phổ biến trong chăn nuôi.

Kết luận

• Tái tổ hợp giữa virus vaccine và chủng hoang dã là yếu tố chính thúc đẩy sự đa dạng chủng virus PRRS.
• NADC30 và NADC34 thường xuyên tái tổ hợp, tạo nên nhiều biến chủng mới.
• Tỷ lệ phát hiện PRRS kiểu châu Âu đang tăng.
• Biến chủng virus làm suy giảm khả năng bảo hộ chéo của vaccine, khiến nhiều biện pháp truyền thống mất hiệu quả.

Chiến lược kiểm soát PRRS

Việc kiểm soát PRRS đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện, vượt xa việc chỉ đánh giá dựa trên mức kháng thể.

Mục tiêu cốt lõi: Duy trì “trại dương tính ổn định” bằng cách tiêm phòng vaccine đều đặn để kiểm soát tải lượng virus ở mức chấp nhận được.

Các nguyên tắc trọng yếu:

• An toàn sinh học: Triển khai đồng bộ và nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát dịch.
• Quản lý heo hậu bị: Kiểm tra PRRS trước khi nhập đàn, bảo đảm không mang virus mới vào trại.
• Giữ vững cân bằng miễn dịch: Tránh các yếu tố làm suy yếu hệ miễn dịch trại, kiểm soát stress và môi trường.
• Giám sát định kỳ: Phát hiện sớm nguy cơ, từ đó can thiệp kịp thời bằng thuốc hoặc vaccine.
• Miễn dịch và vaccine: Vaccine không bảo hộ chéo các biến chủng, vì vậy phải tăng cường miễn dịch. Xem lâm sàng thực tế tại trại, chủng nhiễm tại trại để lựa chọn vaccine theo chủng thực địa.
• Phòng nhiễm trùng kế phát: Kiểm soát các bệnh thứ phát thường gặp như Streptococcus suis (viêm màng não, viêm khớp); Salmonella, Haemophilus parasuis, Staphylococcus spp.; Pasteurella, Actinobacillus, Coronavirus hô hấp.

Thực tiễn kiểm soát PRRS trong chăn nuôi tại Trung Quốc

Cấp độ cá thể:

• Quản lý chăm sóc cơ bản.
• Điều trị kháng
• Phục hồi miễn dịch và điều trị bệnh mạn tính.

Cấp độ nhóm – Lộ trình kỹ thuật kiểm soát PRRS:

• Thực hiện an toàn sinh học nghiêm ngặt.
• Quản lý dòng di chuyển đàn heo khoa học.
• Sản xuất theo từng đợt (All-in/All-out).
• Sử dụng tinh dịch âm tính PRRS (kháng nguyên & kháng thể).
• Trại giống nền phải âm tính với PRRS.
• Hậu bị âm tính.
• Nái không bài thải virus.
• Heo con theo mẹ âm tính.
• Miễn dịch mẹ truyền cao và đồng điều.
• Huấn luyện và thuần hóa heo nái hậu bị với PRRS.
• Sử dụng vaccine hợp lý để thiết lập miễn dịch chủ động. Tiêm vaccine chết sau khi tiêm vaccine sống 2-3 tuần để tăng cường miễn dịch kéo dài, giảm bài thải virus.
• Không tiêm vaccine sống cho heo nọc.
• Không tiêm >2 loại vaccine cùng lúc.
• Không tiêm vaccine sống cho nái mang thai >85 ngày.
• Quản lý tốt khu đẻ, giảm tỷ lệ mắc bệnh sơ sinh.
• Tổ chức giám sát dịch tễ định kỳ để điều chỉnh chiến lược kịp thời.

Dịch tả lợn châu Phi (ASF)

Sự lưu hành của các chủng virus

• Các chủng độc lực kiểu gen II: Các chủng phổ biến chính kể từ năm 2018.
• Các chủng trung bình và yếu kiểu gen II: Lần đầu tiên được báo cáo vào năm 2020 tại các khu vực địa phương.
• Các chủng yếu kiểu gen I: Được báo cáo vào năm 2020 và 2021 ở các khu vực địa phương.
• Các chủng tái tổ hợp mạnh kiểu gen I và kiểu gen II: Lần đầu tiên được phát hiện vào năm 2021, chiếm 30% tại địa phương vào năm 2023 và dần suy yếu vào năm 2024.
• Virus đột biến gen B646L (protein p72): Lần đầu tiên được phát hiện vào năm 2022 ở khu vực địa phương.
• Xu hướng: Tỷ lệ tử vong cao (2023) sau đó giảm dần (2024); khả năng truyền tải ngang mạnh mẽ.
• So với chủng độc lực kiểu gen 2 ban đầu (20 gen liên quan đến độc lực), độc lực của virus tái tổ hợp type 2 kiểu gen 1 đã suy yếu dần.

Những điểm chính trong kiểm soát an toàn sinh học ASF

Kiểm soát ASF đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn sinh học:

• Phân khu sạch – bẩn: “Khu sạch” là khu vực có cấp độ an toàn sinh học cao hơn, ngược lại là “khu bẩn”. Các lối kết nối phải được phân biệt rõ ràng để kiểm soát nguy cơ lây nhiễm.
• Di chuyển một chiều: Heo, nhân viên, vật tư, phương tiện… khi di chuyển từ khu có cấp độ an toàn sinh học thấp lên khu cao hơn phải qua quy trình khử trùng nghiêm ngặt. Luồng di chuyển phải theo một chiều duy nhất, tuyệt đối cấm quay lại hoặc đi ngược chiều.
• Khử trùng hiệu quả: Lựa chọn đúng loại hóa chất hoặc phương pháp khử trùng phù hợp, thực hiện trong điều kiện nhiệt độ nhất định, sử dụng nồng độ đúng và thời gian tiếp xúc đủ lâu.
• Giám sát hiệu quả: Đối với các khâu trọng điểm, cần thực hiện giám sát nghiêm ngặt thông qua camera, lấy mẫu kiểm tra định kỳ, sổ theo dõi vệ sinh – khử trùng, và chế độ hai người kiểm tra chéo.
• Kiểm soát nhân sự: Đảm bảo nhân viên tuân thủ quy trình vệ sinh, khử trùng trước khi vào khu vực chăn nuôi.
• Kiểm soát vật liệu: Tất cả vật liệu, thiết bị nhập vào trại phải được xử lý, khử trùng đúng quy cách.
• Quy trình vận chuyển heo: Đảm bảo phương tiện và quy trình vận chuyển heo không mang mầm bệnh từ bên ngoài vào hoặc từ khu vực nhiễm bệnh ra.

Phát hiện và giám sát với mục tiêu

• Độ chính xác cao.
• Kịp thời.
• Khả năng dự đoán chính xác cao.

Tiêu chảy cấp do virus PED

Tình hình lưu hành bệnh PED

• Bệnh tiêu chảy cấp ở heo (PEDV) là nguyên nhân hàng đầu cần được xem xét khi trại xảy ra hiện tượng tiêu chảy.
• Tỷ lệ mắc bệnh do virus Rota ở heo (PoRV) đang tăng lên đáng kể.
• Tỷ lệ mắc bệnh do virus Deltacorona ở heo (PDCoV) cũng có xu hướng gia tăng.
• Bệnh viêm dạ dày ruột truyền nhiễm ở heo (TGEV) có tính chất lưu hành theo khu vực.

Chiến lược phòng chống tổng hợp

• Auto vaccine: Sử dụng vaccine tự sản xuất từ mầm bệnh tại trại để tạo miễn dịch đặc hiệu. Tuy nhiên tình hình dịch bệnh phức tạp hiện nay việc làm auto vaccine rủi ro rất cao và không hiệu quả bằng việc tiêm vaccine.
• Công ty DHN đã nghiên cứu ra loại vaccine công nghệ có thể tiêm cho heo nái mà không cần phải làm auto vaccine. Loại vaccine này có hàm lượng kháng nguyên cao, tạo miễn cao cho heo mẹ và truyền kháng thể cho heo con rất cao. Ngàoi ra loại vaccine này có thể tiêm trực tiếp cho heo con trong để tạo ra miễn dịch trong 3-5 ngày trong trường hợp trại đang nổ dịch.
• Tiêm phòng cho heo nái đang khai thác sinh sản: Là biện pháp then chốt để truyền kháng thể thụ động cho heo con, bảo vệ chúng khỏi bệnh PED. Đây là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất trong các phương pháp phòng bệnh.

Hội thảo đã mang đến nhiều bài học thực tiễn từ Trung Quốc, quốc gia đã và đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, mô hình quản lý dịch bệnh chủ động và có hệ thống. Đây là cơ sở tham khảo quan trọng để ngành chăn nuôi Việt Nam xây dựng chiến lược phòng chống dịch bệnh hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững.

Một số hình ảnh tại hội thảo:

Ông Võ Việt Mỹ, Giám đốc Kinh doanh Công ty TNHH Thương Mại và Dịch vụ Phát triển Tiến Thắng phát biểu tại hội thảo

PGS.TS Zhou Hongchao – Giảng viên cấp cao Đại học Northwest A&F, Giám đốc Chi nhánh Bệnh lý Thú y Hiệp hội Chăn nuôi Trung Quốc

TS. Huang Hongliang – Chuyên gia nghiên cứu và phát triển vaccine cho heo tại Đại học Huazhong Agricultural

Ông Feng Zhiwei – Quản lý Kỹ thuật, Trưởng phòng kế hoạch Marketing Công ty Dahuanong

Đại diện Công ty tặng quà lưu niệm các khách mời tham dự hội thảo.

Đại diện Công ty tặng quà lưu niệm các khách mời tham dự hội thảo.