Tiến Thắng Vet

Vi khuẩn trên điện thoại di động trong cơ sở thú y

Pham Minh — Tue, 18 Aug 2026 09:30:17 +0000

Một nghiên cứu gần đây đã đánh giá mức độ nhiễm vi khuẩn trên điện thoại di động của bác sĩ thú y và y tá làm việc tại khu vực phẫu thuật, chuẩn bị thú và gây mê của một bệnh viện thú y đào tạo lớn tại Đại học Edinburgh, Anh. Tác giả đặt ra một vấn đề rất đời thường nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với kiểm soát nhiễm khuẩn: chiếc điện thoại được sử dụng hàng ngày trong bệnh viện thú y có thể trở thành một “vật trung gian truyền nhiễm” (fomite) hay không?

Vì sao điện thoại lại đáng quan tâm?

Điện thoại di động ngày càng được sử dụng thường xuyên trong môi trường lâm sàng. Bác sĩ thú y và y tá có thể dùng điện thoại để liên lạc, tra cứu thông tin, kiểm tra hồ sơ hoặc hỗ trợ công việc ngay bên cạnh thú. Tuy nhiên, điện thoại cũng thường xuyên được cầm bằng tay, đặt xuống nhiều bề mặt và mang từ khu vực này sang khu vực khác.

Trong nhân y, nhiều nghiên cứu đã ghi nhận tỷ lệ nhiễm vi khuẩn trên điện thoại rất cao, từ 72.6% đến 100% trong một số khu vực như phòng mổ và hồi sức tích cực. Một số nghiên cứu còn phát hiện các vi khuẩn có khả năng kháng thuốc. Trong lĩnh vực thú y, dữ liệu còn hạn chế; những nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào Staphylococcus. Vì vậy, nhóm tác giả muốn đánh giá rộng hơn, không chỉ tìm Staphylococcus mà còn xem điện thoại có thể mang những nhóm vi khuẩn nào khác.

Nghiên cứu được thực hiện như thế nào?

Đây là nghiên cứu được thực hiện tại một thời điểm duy nhất, với 25 người tham gia và tổng cộng 39 điện thoại được lấy mẫu, bao gồm điện thoại cá nhân và điện thoại do bệnh viện cung cấp.

Một điểm đáng chú ý là nhóm nghiên cứu không báo trước thời điểm lấy mẫu. Mục đích là hạn chế việc người tham gia thay đổi hành vi vì biết mình đang được quan sát.

Mỗi điện thoại được lấy mẫu trên nhiều vị trí gồm:

- Màn hình
- Vỏ điện thoại
- Micro
- Nút bấm
- Loa

Mẫu được nuôi cấy, đếm khuẩn lạc và xác định hình thái Gram. Nghiên cứu sử dụng đơn vị CFU/mL để biểu thị lượng vi khuẩn phát hiện được. Tuy nhiên, tác giả không định danh đến mức loài và không làm kháng sinh đồ, vì vậy nghiên cứu không thể xác định chính xác từng vi khuẩn là loài nào hoặc có kháng thuốc hay không.

Kết quả chính: 41% điện thoại có nhiễm vi khuẩn

Trong 39 điện thoại được lấy mẫu, 16 điện thoại (41%) cho kết quả nuôi cấy dương tính. Đây là một tỷ lệ đáng chú ý, dù thấp hơn một số nghiên cứu trên người.

Kết quả nổi bật nhất là sự khác biệt giữa bác sĩ thú y và y tá:

- Điện thoại của bác sĩ thú y: 15/24 (62.5%) dương tính.
- Điện thoại của y tá: 1/15 (6.7%) dương tính.

Nhóm có tỷ lệ cao nhất là bác sĩ thú y khoa phẫu thuật, với 10/13 (76.9%) điện thoại dương tính. Bác sĩ thú y gây mê đứng thứ hai với 5/9 (55.6%) điện thoại dương tính. Trong khi đó, không phát hiện điện thoại dương tính ở nhóm y tá phẫu thuật và y tá cấp cứu-chăm sóc tích cực trong mẫu nghiên cứu.

Những loại vi khuẩn nào được phát hiện?

Nhóm vi khuẩn phổ biến nhất là cầu khuẩn Gram dương, chiếm 38.4% số mẫu dương tính. Ngoài ra còn có:

- Trực cầu Gram dương: 5.13%
- Trực khuẩn Gram dương: 5.13%
- Trực khuẩn Gram âm: 2.56%

Một số điện thoại còn mang nhiều loại vi khuẩn cùng lúc. Hai điện thoại có lượng vi khuẩn rất cao, trên 4.000 CFU/mL. Đáng chú ý, một trong những điện thoại này có vi khuẩn Gram âm.

Tuy nhiên chỉ dựa trên hình thái Gram thì chưa thể kết luận đây là vi khuẩn gây bệnh. Các cầu khuẩn Gram dương có thể bao gồm những vi khuẩn thường trú như Staphylococcus, Streptococcus hoặc Enterococcus. Trong khi đó, các trực khuẩn Gram âm như E. coli, Klebsiella hoặc Pseudomonas đáng được quan tâm hơn vì một số vi khuẩn này có liên quan đến nhiễm khuẩn bệnh viện trong thú y. Tuy nhiên, đây chỉ là các ví dụ dựa trên tài liệu trước đó; nghiên cứu này không xác định được chính xác loài vi khuẩn nào hiện diện.

Vấn đề không chỉ nằm ở vi khuẩn, mà còn ở thói quen sử dụng điện thoại

Khảo sát 21 người tham gia cho thấy điện thoại được sử dụng khá thường xuyên trong khu vực lâm sàng:

- 76.2% sử dụng điện thoại trong khu vực lâm sàng.
- Chỉ 14.3% vệ sinh điện thoại hàng ngày.
- 57.1% vệ sinh điện thoại chưa đến một lần mỗi tuần.
- 23.8% từng sử dụng điện thoại trong phòng vệ sinh gần đây.
- 23.8% sử dụng những vật không có tính kháng khuẩn để lau điện thoại.
- Có 33.3% người chưa từng nghĩ điện thoại có thể là một fomite liên quan đến nhiễm khuẩn bệnh viện.

Phương pháp vệ sinh cũng khá khác nhau. Một số người sử dụng khăn sát khuẩn hoặc cồn, nhưng một số khác lại dùng khăn lau kính, gấu áo blouse/áo phẫu thuật hoặc giấy vệ sinh. Đây là một dấu hiệu cho thấy quy trình vệ sinh điện thoại chưa được chuẩn hóa.

Lý do phổ biến nhất khiến nhân viên không vệ sinh điện thoại hàng ngày là “không nghĩ đến việc đó”. Ngoài ra còn có lo ngại làm hỏng điện thoại, cho rằng vệ sinh tay đã đủ hoặc thiếu tài liệu hướng dẫn.

Điều gì đáng lưu ý nhất?

Nghiên cứu không chứng minh rằng điện thoại đã trực tiếp gây ra một ca nhiễm khuẩn bệnh viện. Đây là điểm rất quan trọng. Điện thoại có vi khuẩn không đồng nghĩa với việc vi khuẩn đó chắc chắn được truyền sang thú và gây bệnh.

Tuy nhiên, điện thoại có những đặc điểm khiến nó trở thành một vật trung gian tiềm năng: thường xuyên được chạm vào, tiếp xúc với tay, được mang qua nhiều khu vực và đôi khi được sử dụng ngay cạnh thú. Vì vậy, tác giả cho rằng điện thoại nên được xem xét trong các chương trình kiểm soát nhiễm khuẩn, tương tự những vật dụng môi trường khác.

Bài học thực tế cho bệnh viện thú y

Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất đưa vệ sinh điện thoại vào hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn của bệnh viện. Một số biện pháp được đề cập gồm:

- Khử khuẩn điện thoại bằng khăn chứa 70% isopropyl alcohol ít nhất mỗi ngày.
- Khử khuẩn trước và sau khi sử dụng điện thoại trong tương tác với thú.
- Thực hiện vệ sinh tay trước và sau khi sử dụng điện thoại.
- Có sẵn khăn cồn hoặc sản phẩm phù hợp tại các khu vực lâm sàng.
- Có thể sử dụng lời nhắc trên điện thoại để duy trì lịch vệ sinh.

Kết luận

Thông điệp chính của nghiên cứu khá đơn giản: điện thoại di động của nhân viên thú y không phải là vật dụng “sạch” như chúng ta thường nghĩ. Trong nghiên cứu này, 41% điện thoại có vi khuẩn, và tỷ lệ cao hơn rõ rệt ở bác sĩ thú y, đặc biệt là bác sĩ làm việc trong phẫu thuật.

Nghiên cứu vẫn có nhiều hạn chế: cỡ mẫu nhỏ, chỉ thực hiện tại một bệnh viện, không định danh vi khuẩn đến loài, không làm kháng sinh đồ và không thể xác định vi khuẩn có nguồn gốc từ người hay động vật. Do đó, chưa thể kết luận về nguy cơ lâm sàng thực sự.

Tuy nhiên, nghiên cứu đưa ra một thông điệp thực hành đáng chú ý: kiểm soát nhiễm khuẩn không nên chỉ tập trung vào tay, dụng cụ phẫu thuật và bề mặt phòng bệnh; điện thoại di động cũng nên được xem là một vật dụng cần quản lý vệ sinh. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để xác định ý nghĩa lâm sàng của sự nhiễm khuẩn này và liệu điện thoại có thực sự đóng vai trò trong các ổ dịch nhiễm khuẩn bệnh viện thú y hay không.

Biên dịch và tóm tắt từ nguồn

Glenn OJ, Telford L, Pratschke K. “Bacterial contamination on mobile phones in the theatre area of a large veterinary hospital.” Veterinary Record Open. 2025;12:e70016. DOI: 10.1002/vro2.70016.

Phạm Quốc Anh Minh

Lưu ý khi chủng ngừa (P2): Thú trong các tình huống đặc biệt

Pham Minh — Wed, 22 Jul 2026 05:03:45 +0000

Trong thực tế lâm sàng, việc áp dụng chung một phác đồ tiêm phòng không phải lúc nào cũng tối ưu. Các BSTY có thể sẽ hoặc đã từng gặp những tình huống “tiến thoái lưỡng nan” khi chủng ngừa: Có nên tiêm cho thú mang thai không? Xử lý thế nào với các bé tại trạm cứu hộ, hay những bé từng bị sốc vaccine? Dựa trên các cập nhật mới nhất từ AAHA và WSAVA, bài viết phần 2 sẽ hướng dẫn cách tiếp cận an toàn và hiệu quả khi chủng ngừa cho các nhóm thú đặc biệt này.

Tình trạng mang thai và cho con bú

Nên cố gắng tránh tiêm vaccine cho chó mèo mẹ trong thời kỳ mang thai nếu có thể. Tốt nhất là nên lên lịch tiêm phòng đầy đủ trước khi chúng bước vào thai kỳ.
Cụ thể, không được sử dụng vaccine sống nhược độc (MLV) cho mèo mẹ mang thai hoặc mèo con dưới 4 tuần tuổi (đặc biệt là thành phần FPV) vì có thể gây nguy hiểm. Một số vaccine MLV cũng ghi rõ chống chỉ định đối với thai kỳ trong tờ hướng dẫn của nhà sản xuất.
Nếu xét thấy tình trạng phơi nhiễm cao và bắt buộc phải tiêm vaccine cốt lõi trong thai kỳ, có thể ưu tiên dùng vaccine bất hoạt thay vì MLV, trừ trường hợp vaccine MLV đã được nhà sản xuất kiểm nghiệm an toàn để sử dụng trong thai kỳ và có đã khẳng định trong tờ hướng dẫn.

Thú tại trạm cứu hộ và môi trường mật độ cao

Trạm cứu hộ là môi trường có nguy cơ lây truyền bệnh truyền nhiễm rất cao. Quy trình tiêm phòng tại đây đòi hỏi sự khắt khe hơn để bảo vệ cả cá thể lẫn quần thể.
Tất cả chó mèo (kể cả thú đi lạc, thú mang thai, đang cho con bú, hoặc đang có bệnh/chấn thương nhẹ) đều nên được tiêm các vaccine cốt lõi ngay khi vừa tiếp nhận. Việc trì hoãn tiêm phòng dù chỉ 1 ngày cũng làm tăng đáng kể nguy cơ bùng phát bệnh. Trong môi trường nguy cơ cao, lợi ích của việc tiêm vaccine MLV lớn hơn các nguy cơ lý thuyết đối với thú mang thai hay bệnh nhẹ.
Nên ưu tiên sử dụng vaccine sống nhược độc (MLV) thay vì vaccine bất hoạt vì MLV tạo miễn dịch nhanh hơn và phá vỡ được hàng rào kháng thể từ mẹ (MDA) sớm hơn.
Lịch tiêm cho chó/mèo con tại trạm cứu hộ nên bắt đầu sớm từ 4 tuần tuổi, và tiêm lặp lại liên tục mỗi 2-3 tuần cho đến khi thú đạt 5 tháng tuổi (18-20 tuần) để thu hẹp tối đa “khoảng trống miễn dịch” (khoảng thời gian kháng thể từ mẹ xuống thấp nhưng kháng thể tạo ra sau chủng ngừa chưa đủ để bảo hộ).

Thú có tiền sử phản ứng phụ/dị ứng với vaccine

Phản ứng phụ có thể bao gồm sưng đau tại chỗ, sốt, mệt mỏi, hoặc hiếm hơn là sốc phản vệ và các bệnh lý tự miễn. Các giống chó nhỏ và chó được tiêm nhiều mũi vaccine trong cùng một lúc thường có nguy cơ gặp phản ứng phụ cao hơn.
Không được tự ý giảm liều lượng vaccine (chẳng hạn tiêm nửa liều cho giống chó nhỏ) với mục đích giảm phản ứng phụ, vì điều này không được các nhà sản xuất và cơ quan chức năng khuyến cáo.
Để giảm rủi ro, BSTY nên giảm số lượng các loại vaccine tiêm trong cùng một lần thăm khám ở những thú nhỏ.
Đối với thú từng có phản ứng nghiêm trọng trong quá khứ, không nhất thiết phải tiêm nhắc lại mù quáng các bệnh cốt lõi (như CDV, CPV, CAV), thay vào đó nên xét nghiệm kháng thể để kiểm tra tình trạng bảo hộ.
Nếu bắt buộc phải tiêm lại, có thể cân nhắc đổi sang nhãn hiệu/loại vaccine khác, cho dùng thuốc kháng histamine hoặc glucocorticoid trước khi tiêm, và cần theo dõi sát sao tại phòng khám trong vòng 24 giờ sau tiêm.

JZ-FIA07 là máy xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang di động loại khô do Công ty TNHH JZ Biotech (Trung Quốc) sản xuất, ứng dụng công nghệ sắc ký phát hiện nhanh kháng nguyên và kháng thể ở thú cưng.
Với khả năng hỗ trợ đến 4 vạch phản ứng, kết nối Wi-Fi và tự động tải đường chuẩn, báo cáo kết quả trực quan, máy cho phép định lượng nhiều chỉ dấu sinh học từ mẫu huyết thanh, huyết tương, máu toàn phần, phân hoặc dịch tiết.
Với 46 loại test kit đa dạng dùng để xét nghiệm kháng thể, kháng nguyên và nhiều chỉ dấu sinh học khác, JZ-FIA07 là trợ thủ đắc lực giúp BSTY kiểm tra nồng độ kháng thể nhanh chóng và chính xác trong vòng 10 phút, hỗ trợ trong quyết định tiêm phòng đối với các trường hợp đặc biệt. Đây là giải pháp xét nghiệm lý tưởng cho các cơ sở thú y hiện đại.
Tìm hiểu thêm thông tin về máy tại https://tienthangvet.vn/san-pham/thiet-bi-thu-y/may-xet-nghiem-mien-dich-huynh-quang-jz-fia-07/
Tham khảo brochure và danh sách các test kit tại https://drive.google.com/file/d/1ocLzN9F9GzJyYPZVAwoAenRPfHfQxinO/view?usp=sharing

Tài liệu tham khảo

Ellis J, Marziani E, Aziz C, et al. 2022 AAHA canine vaccination guidelines. J Am Anim Hosp Assoc. 2022;58(5):213-230. doi:10.5326/JAAHA-MS-7468
Squires RA, Crawford C, Marcondes M, Whitley N. 2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats – compiled by the Vaccination Guidelines Group (VGG) of the World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). J Small Anim Pract. 2024;65(3):1-40. doi:10.1111/jsap.13718

Phạm Quốc Anh Minh

Lưu ý khi chủng ngừa (P1): Thú có vấn đề về sức khỏe

Pham Minh — Wed, 22 Jul 2026 04:47:17 +0000

Vaccine thường được chỉ định dùng trên thú khỏe mạnh, tuy nhiên BSTY thường gặp các trường hợp bệnh mãn tính hoặc cấp tính được đưa đến để chủng ngừa. Vậy khi nào có thể chủng ngừa cho những đối tượng này? Các BSTY hãy cùng AAHA (Hiệp hội Bệnh viện thú y Hoa Kỳ) và WSAVA (Hội Thú y thú nhỏ Thế giới) tìm hiểu về vấn đề này nhé.

Quyết định thường căn cứ vào việc (1) liệu cơ thể thú có thể đáp ứng miễn dịch tốt, và (2) liệu có tăng nguy cơ xảy ra tác dụng phụ.
Chủng ngừa trên thú có vấn đề sức khỏe là “ngoài chỉ định”, do đó cần cân nhắc lợi ích/rủi ro và có sự đồng thuận của chủ nuôi.
Nhiều yếu tố như nhiễm trùng, bệnh bẩm sinh, bệnh tự miễn, khối u, thuốc, suy dinh dưỡng đều có thể gây suy giảm miễn dịch. Thú bị suy giảm miễn dịch đặc biệt cần bảo hộ từ vaccine, tuy nhiên cơ thể khi đó có khả năng giảm đáp ứng với chủng ngừa. Do đó, cần cân nhắc cho mỗi trường hợp cụ thể.
Cần cân nhắc về tính gây bệnh của vaccine sống nhược độc (MLV) khi dùng trên thú bị suy giảm miễn dịch, do virus nhược độc có thể gây bệnh trên thú gặp bất thường về hệ miễn dịch (hiếm gặp). Trong một số trường hợp, vaccine bất hoạt có thể an toàn hơn.

Nhận biết thú có vấn đề sức khỏe

Các thông tin cần nắm trước khi chủng ngừa:

- Các thuốc đang dùng
- Tình trạng bệnh
- Phản ứng dị ứng với vaccine trước đó
- Tình trạng mang thai.

Thăm khám tối thiểu cần có:

- Mức độ hoạt động
- Niêm mạc (tình trạng mất nước, màu sắc, thời gian đổ đầy mao mạch)
- Các hạch dễ sờ nắn
- Có dịch tiết mắt mũi hay không.

Nhiễm trùng

Nếu thú chỉ mắc bệnh nhẹ (có thể sốt nhẹ) thì vẫn có thể tiêm. Sau vài tuần, khi thú đã hồi phục, có thể tiêm nhắc lại nếu lo ngại đáp ứng miễn dịch không đủ.
Nếu bệnh trung bình đến nặng, hoặc nếu chủ nuôi muốn đáp ứng miễn dịch tốt nhất khi tiêm, nên hoãn đến khi thú hồi phục hẳn.
Trường hợp thú đến khám nhưng không rõ lịch sử tiêm phòng, hoặc trễ lịch tiêm, quy tắc vàng của AAHA là: “Khi có nghi ngờ, hãy tiêm phòng (When in doubt, vaccinate)”. Lợi ích của việc tiêm phòng vượt xa những rủi ro đối với những cá thể không rõ tình trạng miễn dịch.

Bệnh tự miễn

Khi bệnh đang hoạt động, không nên tiêm.
Khi đã hồi phục và ổn định, cần cân nhắc kỹ: khả năng vaccine làm kích hoạt lại bệnh, mức độ nghiêm trọng nếu tái phát và nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh được tiêm chủng.
Ví dụ: với bệnh viêm đa rễ thần kinh tự miễn, cần hạn chế chủng ngừa vì bệnh nguy hiểm đến tính mạng và có khả năng xảy ra sau khi tiêm vaccine; ngược lại với bệnh viêm giáp tự miễn, vẫn có thể chủng ngừa thường kì cho chó vì đa số các ca không gây tử vong và chưa phát hiện mối liên hệ với vaccine.
Đối với thú có tiền sử bệnh tự miễn (như thiếu máu tán huyết qua trung gian miễn dịch, giảm tiểu cầu, viêm đa khớp), thay vì tiêm nhắc lại mù quáng các vaccine cốt lõi, BSTY nên xét nghiệm kháng thể để kiểm tra xem thú còn được bảo hộ hay không, từ đó tránh việc tiêm phòng không cần thiết.
Tỷ lệ tái phát bệnh tự miễn cao nhất trong vài tháng đầu sau khi chẩn đoán (khi đang dùng thuốc ức chế miễn dịch liều cao), do đó tuyệt đối tránh tiêm vaccine trong giai đoạn này. Sau 12 tháng, tỷ lệ tái phát tự phát giảm xuống đáng kể (chỉ còn khoảng 10-15%), lúc này có thể cân nhắc tiêm nếu xét nghiệm kháng thể âm tính. Nếu bệnh tái phát trong vòng 4 tuần sau tiêm, cần xem đây là một ca phản ứng phụ.

FeLV & FIV (Mèo)

Tuyệt đối không tiêm vaccine phòng bệnh FeLV hoặc FIV cho mèo đã được chẩn đoán dương tính vì vaccine không mang lại lợi ích gì cho mèo đã nhiễm.
Tất cả các vaccine cốt lõi khác vẫn phải được chủng ngừa vì mèo nhiễm FeLV/FIV rất dễ mắc bệnh nặng nếu nhiễm thêm các virus cơ hội như FPV, FCV, FHV.
Việc chủng ngừa có thể hỗ trợ hệ miễn dịch, mặc dù hệ miễn dịch có thể đã bị suy giảm. Tuy nhiên, khi bệnh càng tiến triển, đáp ứng với chủng ngừa có thể kém hơn.

FIP (Mèo)

Không nên chủng ngừa cho mèo đang mắc FIP nặng (quá yếu).
Nếu mèo đã khỏi FIP, có thể cân nhắc lợi ích/rủi ro để trì hoãn hoặc chủng ngừa tối thiểu.
Không nên ngưng chủng ngừa hoàn toàn.

Thuốc điều trị/ức chế miễn dịch/Glucocorticoids

Việc sử dụng glucocorticoid liều kháng viêm hoặc thậm chí liều ức chế miễn dịch trước hoặc trong khi chủng ngừa thường không làm suy giảm đáng kể đáp ứng tạo kháng thể đối với vaccine. Việc dùng một liều đơn glucocorticoid kháng viêm cũng không làm suy giảm đáp ứng miễn dịch dịch thể đối với vaccine.
Tuy nhiên, khuyến cáo nên tiêm nhắc lại vaccine sau khi kết thúc liệu trình điều trị bằng glucocorticoid.
Đối với liệu trình glucocorticoid ngắn ngày, nên tiêm nhắc lại ít nhất 2 tuần sau khi ngưng thuốc. Đối với các liệu trình dài ngày, khoảng thời gian chờ này có thể kéo dài đến 3 tháng.
Nếu thú đang dùng glucocorticoid để điều trị một bệnh lý nghiêm trọng, nên hoãn tiêm phòng cho đến khi thú phục hồi sức khỏe bình thường.
Nếu không thể ngưng thuốc, chỉ nên tiến hành tiêm phòng khi bệnh trạng đã được kiểm soát tốt bằng một liều thuốc ổn định trong nhiều tuần.

Thuốc ức chế miễn dịch mạnh/Thuốc hóa trị ung thư

Nên tránh hoặc trì hoãn sử dụng các loại vaccine sống nhược độc (MLV) ở những thú đang dùng thuốc ức chế miễn dịch mạnh hoặc hóa trị. Tốt nhất nên đợi tiêm nhắc lại vaccine MLV ít nhất 3 tháng sau khi kết thúc liệu trình điều trị.
Đối với các bệnh cốt lõi (như CDV, CPV, CAV ở chó hay FPV ở mèo), thú cưng thường vẫn được bảo hộ từ các lần tiêm vaccine MLV trước đó. BSTY có thể xét nghiệm kháng thể để kiểm tra mức độ kháng thể còn lại nhằm đảm bảo thú vẫn đang được bảo vệ.
Đối với các vaccine bất hoạt (như vaccine Leptospira), loại vaccine này ít có nguy cơ gây hại cho thú bị suy giảm miễn dịch hơn so với vaccine MLV, nhưng liệu pháp ức chế có thể làm giảm hiệu quả tạo miễn dịch của vaccine.

JZ-FIA07 là máy xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang di động loại khô do Công ty TNHH JZ Biotech (Trung Quốc) sản xuất, ứng dụng công nghệ sắc ký phát hiện nhanh kháng nguyên và kháng thể ở thú cưng.
Với khả năng hỗ trợ đến 4 vạch phản ứng, kết nối Wi-Fi và tự động tải đường chuẩn, báo cáo kết quả trực quan, máy cho phép định lượng nhiều chỉ dấu sinh học từ mẫu huyết thanh, huyết tương, máu toàn phần, phân hoặc dịch tiết.
Với 46 loại test kit đa dạng dùng để xét nghiệm kháng thể, kháng nguyên và nhiều chỉ dấu sinh học khác, JZ-FIA07 là trợ thủ đắc lực giúp BSTY kiểm tra nồng độ kháng thể nhanh chóng và chính xác trong vòng 10 phút, hỗ trợ trong quyết định tiêm phòng đối với các trường hợp đặc biệt. Đây là giải pháp xét nghiệm lý tưởng cho các cơ sở thú y hiện đại.
Tìm hiểu thêm thông tin về máy tại https://tienthangvet.vn/san-pham/thiet-bi-thu-y/may-xet-nghiem-mien-dich-huynh-quang-jz-fia-07/
Tham khảo brochure và danh sách các test kit tại https://drive.google.com/file/d/1ocLzN9F9GzJyYPZVAwoAenRPfHfQxinO/view?usp=sharing

Tài liệu tham khảo

Ellis J, Marziani E, Aziz C, et al. 2022 AAHA canine vaccination guidelines. J Am Anim Hosp Assoc. 2022;58(5):213-230. doi:10.5326/JAAHA-MS-7468
Squires RA, Crawford C, Marcondes M, Whitley N. 2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats – compiled by the Vaccination Guidelines Group (VGG) of the World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). J Small Anim Pract. 2024;65(3):1-40. doi:10.1111/jsap.13718

Phạm Quốc Anh Minh

Bảng giá thị trường ngày 03/08/2026

My Huong — Mon, 13 Jul 2026 07:52:35 +0000

Cập nhập bảng giá thị trường ngày 19/08/2026.

Cập nhập bảng giá thị trường ngày 20/07/2026.

Chỉ số RDW: Công cụ chẩn đoán và tiên lượng mới trên chó

Pham Minh — Wed, 08 Jul 2026 07:30:51 +0000

Trong những năm gần đây, ngành thú y đã có sự chuyển dịch quan trọng trong việc tận dụng các thông số xét nghiệm máu truyền thống để khai thác các giá trị tiềm ẩn mới. Một trong những thông số nổi bật nhất là Dải phân bố kích thước hồng cầu (Red Blood Cell Distribution Width – RDW). Vốn dĩ chỉ được xem là một phần phụ trong xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu (CBC; hay còn gọi là “xét nghiệm sinh lý máu”), RDW hiện nay đang trở thành một “ngôi sao mới” nhờ khả năng chẩn đoán và tiên lượng mạnh mẽ cho nhiều loại bệnh lý khác nhau trên chó.

RDW là gì và phản ánh điều gì?

RDW là một chỉ số định lượng phản ánh mức độ biến đổi về kích thước của các tế bào hồng cầu trong tuần hoàn, hay còn gọi là hiện tượng hồng cầu không đều (anisocytosis). Thông thường, các tế bào hồng cầu khỏe mạnh có kích thước tương đối đồng nhất. Tuy nhiên, khi cơ thể gặp các rối loạn về sản sinh máu hoặc các bệnh lý hệ thống, các tế bào hồng cầu mới được giải phóng có thể lớn hơn (hồng cầu non) hoặc nhỏ hơn bình thường, làm tăng chỉ số RDW.

Hình: Các giai đoạn phát triển của hồng cầu. Nguồn: Estrada A, Furmanski O, Klarmann GJ, Scheidt N, Ho VB. Progress in development of functional biological and synthetic blood products to augment transfusable blood supply in operational medicine. Bioengineering. 2025;12(3):256. doi:10.3390/bioengineering12030256

Hầu hết các máy phân tích huyết học hiện đại đều tự động tính toán RDW bằng cách chia độ lệch chuẩn của thể tích hồng cầu cho thể tích trung bình hồng cầu (MCV), sau đó nhân với 100 để ra kết quả phần trăm (%). Một giá trị RDW cao cho thấy sự hiện diện của một quần thể hồng cầu có kích thước rất khác biệt nhau, điều này thường là dấu hiệu của sự suy giảm khả năng tạo máu, rút ngắn tuổi thọ hồng cầu hoặc giải phóng sớm các hồng cầu chưa trưởng thành. Ngược lại, giá trị RDW thấp thường hiếm gặp và không có nhiều ý nghĩa lâm sàng.

Hình: Mối quan hệ giữa thể tích hồng cầu và dải phân bố kích thước hồng cầu. Mẫu máu từ 2 cá thể chó khác nhau có cùng chỉ số MCV nhưng khác về RDW. Nguồn: Miglio et al., 2026.

Vai trò truyền thống trong chẩn đoán thiếu máu

Trước đây, RDW được sử dụng kết hợp với chỉ số MCV để phân loại các dạng thiếu máu trên chó. Đây là một công cụ rẻ tiền nhưng đáng tin cậy để phân biệt giữa:

Thiếu máu hồi phục: Thường có RDW cao do tủy xương đang tích cực giải phóng các hồng cầu lưới (kích thước lớn) vào máu để bù đắp.
Thiếu máu do thiếu sắt: RDW tăng sớm ngay cả trước khi MCV thay đổi, do sự xuất hiện của các hồng cầu nhỏ.

Các nguồn tài liệu chỉ ra rằng RDW chính xác hơn MCV trong việc xác định hiện tượng hồng cầu không đều, vì MCV chỉ là con số trung bình và có thể không phản ánh được sự biến động lớn trong kích thước tế bào.

Bước tiến mới: Phân biệt u lympho đường tiêu hóa và bệnh viêm ruột mãn tính

Một trong những phát hiện mang tính đột phá nhất gần đây là vai trò của RDW trong việc hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa phức tạp. Việc phân biệt giữa U lympho đường tiêu hóa (Gastrointestinal Lymphoma – GIL) và Bệnh ruột viêm mãn tính (Chronic Inflammatory Enteropathy – CIE) trên chó là một thách thức lớn đối với bác sĩ thú y vì các triệu chứng lâm sàng như nôn mửa, tiêu chảy và sụt cân thường trùng lặp.

Theo kết quả nghiên cứu mới nhất năm 2026, chỉ số RDW ở chó bị GIL cao hơn đáng kể so với chó bị CIE. Sự gia tăng này có thể liên quan đến tình trạng viêm hệ thống, stress oxy hóa hoặc mất máu vi thể qua đường tiêu hóa gây thiếu hụt sắt. Nghiên cứu cho thấy khi kết hợp RDW với chỉ số hoạt động lâm sàng (Canine Chronic Enteropathy Clinical Activity Index – CCECAI), khả năng chẩn đoán phân biệt GIL sẽ được cải thiện rõ rệt.

Mặc dù RDW không thể thay thế cho sinh thiết (tiêu chuẩn vàng), nhưng với độ đặc hiệu cao, chỉ số này cung cấp căn cứ quan trọng để bác sĩ thuyết phục chủ nuôi thực hiện các thủ thuật xâm lấn hơn như nội soi khi nghi ngờ chó bị u lympho.

RDW – “Thước đo” tiên lượng cho các bệnh lý hiểm nghèo

Giá trị của RDW không chỉ dừng lại ở chẩn đoán mà còn nằm ở khả năng tiên lượng nguy cơ tử vong. Theo các nguồn tài liệu, sự thay đổi RDW phản ánh mức độ nghiêm trọng của các rối loạn sinh lý đang diễn ra trong cơ thể chó.

Bệnh tim mạch

Trong bệnh Thoái hóa van hai lá, bệnh tim phổ biến nhất ở chó, RDW đóng vai trò tiên lượng độc lập. Một nghiên cứu đã chứng minh rằng: Cứ mỗi 1% RDW tăng thêm, nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân trong vòng 6 tháng sẽ tăng khoảng 20%. Chó có chỉ số RDW > 13.6% thường có thời gian sống sót ngắn hơn đáng kể.

Đối với Tăng áp phổi và Bệnh giun tim, RDW cũng tăng cao ở các trường hợp nghiêm trọng, phản ánh sự biến chứng của thiếu máu và tình trạng thiếu oxy mãn tính.

Viêm tụy cấp

Viêm tụy cấp là một tình trạng nguy kịch với tỷ lệ tử vong cao. Các nguồn tài liệu cho thấy chó không qua khỏi thường có chỉ số RDW cao hơn rõ rệt so với chó hồi phục. Cụ thể, chỉ số RDW > 12.7% có độ chính xác tốt trong việc dự đoán tử vong ngắn hạn (trong vòng 14 ngày), với nguy cơ tử vong cao gấp 5 lần so với nhóm có RDW thấp hơn.

Chăm sóc tích cực (ICU)

Tại các bệnh viện thú y, RDW đã được đánh giá trên hàng ngàn chó nhập viện cấp cứu. Kết quả cho thấy những con chó có RDW cao khi nhập viện có khả năng tử vong tại viện cao hơn. Tình trạng này tương đồng với y học người, nơi RDW được coi là một yếu tố nguy cơ đối với các bệnh nhân nguy kịch.

U lympho

Không chỉ giúp chẩn đoán, RDW còn là “kim chỉ nam” cho thời gian sống sót của chó bị GIL. Chó có RDW > 18.3% có thời gian sống sót trung bình ngắn hơn (134 ngày) so với nhóm có RDW thấp (195 ngày). Đặc biệt, ở phân nhóm u lympho tế bào nhỏ (SCL), chỉ số RDW cao là dấu hiệu cảnh báo bệnh đang tiến triển nhanh hoặc khó đáp ứng điều trị.

Tại sao RDW lại tăng?

Mặc dù cơ chế chính xác vẫn đang được nghiên cứu, các nguồn tài liệu đề xuất một số nguyên nhân chính khiến RDW tăng cao trong các bệnh lý không liên quan đến máu:

Tình trạng viêm hệ thống: Các cytokine gây viêm (như IL-6, TNF-alpha) có thể ức chế quá trình tổng hợp erythropoietin (hormone kích tạo hồng cầu), làm giảm độ nhạy của các tế bào tiền thân hồng cầu và khiến các hồng cầu chưa trưởng thành (lớn hơn bình thường) đi vào máu sớm.
Stress oxy hóa: Nhiều bệnh mãn tính (ung thư, suy tim, suy thận) tạo ra các gốc tự do làm tổn thương màng hồng cầu, khiến chúng dễ bị vỡ hoặc thay đổi hình dạng, rút ngắn tuổi thọ của chúng trong tuần hoàn.
Rối loạn chuyển hóa sắt: Viêm nhiễm làm tăng hepcidin, ngăn cản việc sử dụng sắt để tạo hồng cầu, dẫn đến việc sản sinh ra các tế bào hồng cầu nhỏ và không đều.
Sự phân mảnh hồng cầu: Các trạng thái viêm nặng có thể làm hồng cầu bị phân mảnh thành các hạt siêu nhỏ, góp phần làm tăng sự không đồng nhất về kích thước.

Những lưu ý và hạn chế khi sử dụng chỉ số RDW

Dù là một chỉ số “quyền năng”, việc diễn giải RDW cần sự cẩn trọng từ bác sĩ thú y:

Sự khác biệt giữa các thiết bị: Các máy xét nghiệm huyết học khác nhau có thể có phương pháp tính toán RDW không giống nhau, dẫn đến việc khó so sánh kết quả giữa các cơ sở xét nghiệm.
Đặc điểm giống loài: Một số giống chó như Shiba Inu (có xu hướng hồng cầu nhỏ) hoặc Toy Poodle (có xu hướng hồng cầu lớn) có thể có chỉ số RDW tự nhiên khác biệt so với các giống chó khác, cần được xem xét riêng biệt khi đánh giá.
Tính động học: Một chỉ số RDW duy nhất tại một thời điểm có thể không giá trị bằng việc theo dõi sự thay đổi của nó theo thời gian (ví dụ: RDW tiếp tục tăng trong quá trình điều trị là một dấu hiệu xấu).

Kết luận

Độ phân bố hồng cầu (RDW) không còn là một chỉ số “vô danh” trong bảng xét nghiệm máu. Thông qua các nguồn tài liệu nghiên cứu hiện đại, chúng ta thấy rõ RDW là một biomarker đa năng: vừa rẻ tiền, dễ thực hiện, lại vừa cung cấp thông tin quý giá về tình trạng viêm, stress oxy hóa và nguy cơ tử vong.

Trong tương lai, việc sử dụng RDW một cách hệ thống trong các bệnh lý tim mạch, viêm tụy và ung thư đường tiêu hóa sẽ giúp các bác sĩ thú y đưa ra những quyết định điều trị chính xác hơn và giúp chủ nuôi chuẩn bị tâm lý tốt hơn về tiên lượng của thú cưng. RDW là một minh chứng cho thấy những thông tin lâm sàng quan trọng nhất đôi khi lại nằm ở những chỉ số cơ bản nhất mà chúng ta thường bỏ qua.

EHVT-50 là dòng máy phân tích đa chức năng dành cho thú y của thương hiệu Ozelle, do Tiến Thắng TSD phân phối. Ứng dụng công nghệ AI tiên tiến, thiết bị mang đến giải pháp “All in one” cực kỳ mạnh mẽ bao gồm:
Xét nghiệm huyết học 7 thành phần
Xét nghiệm nước tiểu
Xét nghiệm phân
Xét nghiệm miễn dịch (đang phát triển)
Xét nghiệm sinh hóa (đang phát triển).
Sản phẩm ghi điểm nhờ giao diện trực quan và cơ chế hoàn toàn không cần bảo trì nhờ sử dụng các kit xét nghiệm riêng biệt, giúp tránh lây nhiễm chéo. Chỉ yêu cầu lượng mẫu máu siêu nhỏ là 55µL, EHVT-50 chính là giải pháp chẩn đoán linh hoạt, phù hợp cho mọi phòng khám, cơ sở thú y lưu động cũng như phòng xét nghiệm.
Tìm hiểu thêm thông tin về máy tại https://tienthangvet.vn/san-pham/thu-cung/may-xet-nghiem-ehvt-50/
Tìm hiểu thêm về thương hiệu Ozelle và các sản phẩm tại https://ozellemed.com/en/

Tài liệu tham khảo

Horita K, Sakuma H, Fukuoka R, et al. Red blood cell distribution width may help distinguish canine gastrointestinal lymphoma from chronic inflammatory enteropathy and be a prognostic indicator. J Am Vet Med Assoc. 2026;264(7):882-891. Published 2026 Mar 18. doi:10.2460/javma.25.10.0684

Miglio A, Valente C, Guglielmini C. Red Blood Cell Distribution Width as a Novel Parameter in Canine Disorders: Literature Review and Future Prospective. Animals (Basel). 2023;13(6):985. Published 2023 Mar 8. doi:10.3390/ani13060985

Phạm Quốc Anh Minh