Bệnh ở heo – Tiến Thắng Vet https://tienthangvet.vn Mon, 06 Apr 2026 09:19:53 +0000 vi hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://tienthangvet.vn/wp-content/uploads/cropped-favicon-Tien-Thang-Vet-32x32.png Bệnh ở heo – Tiến Thắng Vet https://tienthangvet.vn 32 32 Phục hồi thể trạng và độ dày mỡ lưng cho nái https://tienthangvet.vn/phuc-hoi-the-trang-va-do-day-mo-lung-cho-nai/ https://tienthangvet.vn/phuc-hoi-the-trang-va-do-day-mo-lung-cho-nai/#respond Mon, 06 Apr 2026 08:39:31 +0000 https://tienthangvet.vn/?p=48625

Gần đây, các yếu tố đe dọa ngành chăn nuôi tiếp tục phát sinh. Các chi phí như giá ngũ cốc, giá dầu liên tục biến động. Để giải quyết vấn đề này cần tăng năng suất sinh sản, số heo thịt/ nái.

1.Quản lý dinh dưỡng cho nái sau cai sữa:

  • Nhiệt độ thích hợp cho trại đẻ vào mùa nóng là từ 20°C - 25°C.
  • Nếu nhiệt độ cảm nhận trên 25°C thì nái bắt đầu bị stress -> Không ăn đủ lượng cảm để duy trì cơ thể và nuôi heo con -> Thiếu dinh dưỡng nái phải lấy phần dự trữ ra sử dụng và sẽ ảnh hưởng xấu tới năng suất lứa tiếp theo.
  • Đặc biệt là nái hậu bị nếu lượng cám ăn vào giảm và nuôi quá nhiều con thì trọng lượng và độ dày mỡ lưng sẽ giảm mạnh ->Dẫn tới thời điểm phối lứa 2 sẽ chậm trễ, năng suất kém.
  • Không chỉ ảnh hưởng tới hậu bị mà sẽ ảnh hưởng cả tới các lứa sau. Cơ thể nái càng suy nhược thì khả năng miễn dịch của chúng càng giảm, chúng mất khả năng chống lại các bệnh khác.

Khi thời tiết thay đổi cần bổ sung thêm đường, vitamin, chất tăng cường miễn dịch cho nái cai sữa. Đặc biệt là những nái quá ốm thì trong vòng 30 ngày đầu sau khi mang thai cần tăng cường lượng cảm để nái hồi phục được thể trạng.

Tiến thắng phân phối Advance Lac Premix (Thức ăn bổ sung vitamin, khoáng và Methionine cho heo và gia cầm)

Thành phần: Methionine, Vitamin E, Vitamin A, Vitamin D3, Vitamin B1, Vitamin B2, Vitamin B6, Nicotin acid (Vitamin B3), Vitamin K3, Calcium pantothenate (Vitamin B5), Choline (Vitamin B4), Sắt, Mangan, Kẽm, Chất mang

Link: xem chi tiết

Hình1: Nái không cho con bú vì giai đoạn nuôi con bào mòn thể trạng.

Hình 2: Nái bị bào mòn thể trạng quá mức trong thời gian nuôi con khiến vai bị viêm sưng

2.Trường hợp nái hậu bị bị hao mòn thể trạng quá mức

Sau khi nuôi con nên bỏ qua một chu kỳ lên giống. Như hình chụp ở trên, nái nuôi con bị giảm cân quá mức khiến lớp mỡ bảo vệ vai thiếu, nái dễ bị tổn thương vai. Những nái có vết thương lớn có thể bị đào thải.

3. Diệt kí sinh trùng để đảm bảo hiệu quả của vắc-xin

Một trong những công việc định kì tại trại heo khi giao mùa chính là diệt kí sinh trùng. Đặc biệt là nái vì chúng sống ở trại trên 2 năm nên cần định kì diệt nội ngoại kí sinh trùng. Trường hợp trại bị rận, ghẻ thì vắc-xin dù tốt đến đâu cũng sẽ không có hiệu quả. Nếu thấy dấu hiệu nái ngứa, cọ người vào thành chuồng, có các chấm đen ở tai, nhiều tế bào da chết... thì heo có dấu hiệu bị ghẻ.

Thông thường với bầy sinh sản thì nên tiến hành diệt kí sinh trùng định kì hai lần vào tháng 3 và tháng 9. Khuyến cáo chương trình dùng thuốc khoảng 3 tuần (21 ngày). Đối với ngoại kí sinh trùng nên sử dụng ivermectin. Trường hợp không diệt được trứng và ấu trùng nên dùng fenbendazole.

Bảng 1: Chương trình (khuyến cáo) diệt kí sinh trùng trên nái trong vòng 3 tuần

Phân loại

Tên thuốc

Hàm lượng thích hợp

Ghi chú

Tuần 1

Ivermectin

Heo thịt 0,3 mg/P.kg tương đương 1,5ml Mectinvet Injection

Cần kiểm tra hướng dẫn sử dụng nhà cung cấp

Tuần 2

Fenbendazole hoặc ngưng thuốc

Heo 5mg/P.kg

Cần kiểm tra hướng dẫn sử dụng nhà cung cấp

Tuần 3

Ivermectin

Giống tuần 1

Giống tuần 1

 

Mectinvet Injection

  • Thành phần: Mỗi 1 ml chứa 10 mg Ivermectin
  • Thông tin: sản phẩm

Fenbendazole

  • Thành phần: Trong 1 kg có Fenbendazole 200 g
  • Thông tin: sản phẩm

  Quản lý độ dày mỡ lưng nái: Khi đã nhập giống nái cao sản mới mà năng suất không đạt như kì vọng thì có thể trại gặp hội chứng năng suất lứa 2 sụt giảm. Trong thời gian nuôi con, sự hao mòn của thể trạng được thể hiện qua việc giảm trọng lượng và độ dày mỡ lưng, nhưng rất khó xác định bằng mắt thường nên cần phải đo trọng lượng cơ thể và độ dày mỡ lưng. Chất béo trong cơ thể nái rất quan trọng, ngoài là nguồn năng lượng thì các tế bào mỡ còn đóng vai trò chủ chốt trong hệ thống nội tiết, trao đổi chất, tác động tới các phản ứng viêm nhiễm.

  Đối với hậu bị trước khi đưa vào phối phải kiểm tra độ dày mỡ lưng có phù hợp hay không. Các kết quả thí nghiệm cho thấy độ dày mỡ lưng phải trên 16 mm thì mới cho được năng suất tốt.

Bảng 2: Những yếu tố ảnh hưởng đến năng suất hậu bị

Tiêu chuẩn khi phối lần đầu

Độ dày mỡ lưng, mm

Ngày tuổi phối lần đầu, ngày

10-15

Trên 16

Chênh lệch

220 - 240

241-260

Trên 260

Tỷ lệ đẻ, %

90,4

92,6

+ 2,4%

   

Số con theo mẹ

10,8

11,4

+ 0,6 con

10,1

10,6

11,4

Tổng sinh

   

11,3

11,8

12,9

Theo như nghiên cứu của Thongkhuy và cộng sự, 2020 về độ dày mỡ lưng lên năng suất sinh sản, với nái từ lứa 3 - lứa 6, độ dày mỡ lưng càng thấp thì tỷ lệ sảy thai càng cao. Đặc biệt heo mang thai 109 ngày tuổi độ dày mỡ lưng cao hơn 1 mm thì ngày thứ 3 - ngày thứ 10 sau khi sinh lượng sữa sản xuất sẽ tăng 271g/ ngày. Chính vì vậy cần phải đo độ dày mỡ lưng cho nái ít nhất ở ba thời điểm khi cai sữa (lúc phối), 30 ngày - 40 ngày sau khi mang thai và khi chuyển sang trại đẻ (lúc đẻ).

]]> https://tienthangvet.vn/phuc-hoi-the-trang-va-do-day-mo-lung-cho-nai/feed/ 0 Phòng bệnh Mycoplasma spp. và MIC của một số kháng sinh sử dụng để điều trị bệnh do Mycoplasma spp. trên heo và gà https://tienthangvet.vn/phong-benh-mycoplasma-va-mic-cua-mot-so-khang-sinh/ https://tienthangvet.vn/phong-benh-mycoplasma-va-mic-cua-mot-so-khang-sinh/#respond Tue, 20 Jan 2026 05:01:13 +0000 https://tienthangvet.vn/?p=48416

  Ngoài việc phòng bệnh Mycoplasma spp bằng thực hiện an toàn sinh học kết hợp bằng vắc xin thì việc sử dụng kháng sinh điều trị khi phát hiện bệnh,sử dụng kháng sinh hợp lý có thể giúp kiểm soát dịch bệnh cũng rất quan trọng.

  Người chăn nuôi có thể dựa vào kết quả MIC (Minimum Inhibitory Concentration - nồng độ ức chế tối thiểu) để lựa chọn kháng sinh nhạy cảm với vi khuẩn. Đồng thời, kết quả MIC cũng là cơ sở để xác định liều lượng và nhịp cấp thuốc kháng sinh hợp lý, từ đó giúp kiểm soát mầm bệnh hiệu quả, nâng cao tỷ lệ điều trị thành công và góp phần giảm thiểu nguy cơ đề kháng kháng sinh trong đàn vật nuôi.

1. Một số lưu ý khi lựa chọn kháng sinh 

Tổng quan Mycopalsma spp.:

  • Có kích thước rất nhỏ, chỉ khoảng 0,3-0,5µm. 
  • Không có thành tế bào, bao bọc bởi một lớp màng sinh chất chứa cholesterol. Do đó có thể hiểu Mycoplasma KHÔNG phải là vi khuẩn nội bào bắt buộc.
  • Chúng có thể sống ngoại bào, bám trên bề mặt tế bào biểu mô hô hấp, sinh dục…Tuy nhiên, một số loài có khả năng xâm nhập vào trong tế bào, nhưng không phải bắt buộc nội bào như Chlamydia hay Rickettsia

>> Mycoplasma spp. có khả năng đề kháng tự nhiên với các kháng sinh nhóm Beta-lactam như penicillin, cephalosporin, amoxicillin, ampicillin…do những thuốc kháng sinh này có cơ chế:

- Ức chế tổng hợp peptidoglycan của thành tế bào vi khuẩn

- Gây ly giải tế bào vi khuẩn có thành tế bào

>> Chỉ có tác dụng với vi khuẩn có thành tế bào. Mycoplasma KHÔNG CÓ THÀNH TẾ BÀO → beta-lactam không có “đích tác động”.

Các kháng sinh được khuyến cáo:

Do đó, khi lựa chọn thuốc kháng sinh điều trị bệnh do Mycoplasma spp., tác động lên ribosome hoặc DNA, không phụ thuộc thành tế bào:

  • Macrolide: Tylosin, Tilmicosin, Spiramycin
  • Tetracycline: Doxycycline, Oxytetracycline
  • Fluoroquinolone: Enrofloxacin (tùy trường hợp)
  • Lincosamide: Lincomycin

Hiện tại các dòng kháng sinh này Tiến Thắng đang có phân phối:

Kháng sinh Tilmiguard:

  • Thành phần: Tilmicosin.... 250mg
  • Link tham khảo chi tiết sản phẩm: tại đây

Kháng sinh Doxicure 50:

  • Thành phần: Doxycycline hyclate ..... 500g
  • Link tham khảo chi tiết sản phẩm: tại đây

Kháng sinh Lincotech 110:

  • Thành phần: Lincomycin hydrochloride.....110g
  • Link tham khảo chi tiết sản phẩm: tại đây

Ngoài ra, việc lựa chọn kháng sinh điều trị Mycoplasma spp. cần dựa trên kết quả MIC, nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ kháng thuốc kháng sinh.

2. MIC của một số kháng sinh thường sử dụng

Để đánh giá mức độ nhạy cảm phương pháp thường được sử dụng là kiểm tra MIC và so sánh với các điểm gãy (breakpoint) do CLSI (Viện Tiêu chuẩn Lâm sàng và Xét nghiệm) công bố và cập nhật định kỳ. Mỗi chủng vi khuẩn được phân loại thành ba mức độ như sau:

  • Nhạy cảm (S-Sensitive)
  • Trung gian (I-Intermediate)
  • Đề kháng (R-Resistant)

Cụ thể, vi khuẩn được xem là nhạy cảm với một loại thuốc kháng sinh khi giá trị MIC của nó thấp hơn so với điểm gãy. Mức trung gian được xác định khi nồng độ ức chế tối thiểu của kháng sinh đối với vi khuẩn đó tương đương hoặc bằng điểm gãy. Trong trường hợp MIC cao hơn so với điểm gãy, vi khuẩn được đánh giá là đề kháng với kháng sinh.

Bên cạnh đó, các chỉ số như MIC50 và MIC90, cũng thường được sử dụng để đánh giá mức độ nhạy cảm của kháng sinh đối với số lượng lớn vi khuẩn. Trong đó, MIC50 là nồng độ kháng sinh cần thiết để ức chế 50% số vi khuẩn khảo sát, MIC là nồng độ cần để ức chế 90% tổng số chủng khảo sát. Các chỉ số này là cơ sở để giúp người chăn nuôi lựa chọn kháng sinh và xác định liều dùng phù hợp để điều trị bệnh cho vật nuôi.

a) Mycoplasma hyorhinis

Mycoplasma hyorhinis (MH) thường trực ở đường hô hấp trên của heo, khi gặp các vấn đề như:

  • Stress
  • Môi trường chăn nuôi không đảm bảo

>> Hệ miễn dịch suy giảm sẽ tăng sinh và gây bệnh MH -> Có khả năng xâm nhập vào máu -> Gây viêm màng phổi, viêm đa màng, viêm đa khớp và có thể gây viêm não ở heo với các triệu chứng thần kinh ở heo sau cai sữa.

Kết quả khảo sát, trong năm 2024 về mức độ đề kháng của Mycoplasma hyohrinis với một số loại kháng sinh phổ biến được thể hiện trong dưới đây: (mang tính chất tham khảo, tại một số trang trại)

Bảng 1. Kết quả MIC 50 và MIC 90 của Mycoplasma hyopneumoniae tại châu Âu năm 2018 (N=44)

Nhóm kháng sinh

Kháng sinh

MIC50 initial

MIC50 final

MIC90 initial

MIC90 final

Range final

Fluoroquinolones

Enrofloxacin

≤0.039

312

1.25

2.5

≤0.039−5

 

Marbofloxacin

≤0.039

1.25

2.5

5

≤0.039−10

Tetracyclines

Oxytetracycline

≤0.25

4

2

16

0.5−32

 

Doxycycline

78

625

312

2.5

0.078−2.5

Aminoglycoside

Gentamicin

≤0.25

1

0.5

2

0.5−2

Aminocyclitol

Spectinomycin

2

4

2

4

1−8

Macrolides

Tylosin

0.25

0.5

≤0.25

0.5

≤0.25−64

 

Tilmicosin

2

8

4

16

2−>64

 

Tylvalosin

≤0.25

≤0.25

≤0.25

≤0.25

≤0.25−8

 

Gamithromycin

0.5

4

2

8

1−>64

 

Tulathromycin

0.5

2

1

4

0.5−>64

Lincosamide

Lincomycin

≤0.25

0.5

≤0.25

1

≤0.25−>64

Pleuromutilins

Tiamulin

≤0.039

156

78

156

0.078−0.312

 

Valnemulin

≤0.039

≤0.039

≤0.039

≤0.039

≤0.039

Phenicol

Florfenicol

1

2

2

4

1−4

  Initial (Ban đầu): Là nồng độ ức chế tối thiểu khi vi khuẩn vừa bắt đầu bị kìm hãm, chưa có sự thay đổi màu sắc rõ rệt của môi trường nuôi cấy.

  Final (Cuối cùng): Là nồng độ ức chế khi kết thúc thời gian nuôi cấy (thường dài ngày đối với Mycoplasma).

Nhóm Hiệu quả Nhất (MIC cực thấp):

  Valnemulin (<0.039): Đứng đầu về hiệu quả, gần như không đổi giữa ban đầu và cuối cùng.

  Tiamulin (0.156): Hiệu quả rất cao và ổn định.

  Tylvalosin (<0.25): Đây là Macrolide thế hệ mới tốt nhất trong bảng này.

Nhóm Hiệu quả Trung bình:

  Doxycycline (2.5): Vẫn dùng tốt nhưng cần lưu ý liều lượng.

  Tulathromycin (4.0): Hiệu quả ổn định cho đường tiêm.

  Florfenicol (4.0): Mức độ nhạy cảm trung bình.

Nhóm Bị Kháng hoặc Hiệu quả Thấp:

  Oxytetracycline (16): Chỉ số Final vọt lên rất cao so với Initial (0.312 -> 16), cho thấy khả năng vi khuẩn "vượt rào" rất mạnh.

  Tilmicosin (16): Hiệu quả đã giảm đáng kể.

Đánh giá sự biến động (Range)

Cột Range Final cho thấy sự phân hóa của các chủng vi khuẩn:

  • Các thuốc như Tilmicosin, Gamithromycin, Tulathromycin có dải Range kéo dài đến >64.
  • Điều này nghĩa là: Dù chỉ số trung bình (MIC90) có vẻ thấp, nhưng thực tế đã có một số chủng vi khuẩn ngoài thực địa kháng thuốc hoàn toàn (>64).

Biện pháp  tối ưu nhất, vẫn là chủng động tiêm phòng vắc xin:

Tiến Thắng xin giới thiệu Nisseiken MPS Inactivated Vaccine:

Vắc xin Nisseiken MPS Inactivated Vaccine:

Thành phần:

  • Mycoplasma hyopneumoniae chủng MI-3 đã được bất hoạt........Tổng số vi khuẩn ≥ 1×10
  • Nhôm hydroxide (chất bổ trợ)........Hàm lượng 2.1mg đến 2.8mg

Tiêm bắp 1ml. Mũi 1 trên 3 tuần tuổi. Mũi 2 sau khi tiêm mũi một từ 3 đến 5 tuần

Link tham khảo sản phẩm: tại đây

b) Mycoplasma gallisepticum

  Mycoplasma gallisepticum (MG) gây bệnh Hô hấp mãn tính (CRD) trên gà. Gà bị bệnh thường có các biểu hiện như ho, hắt hơi, chảy nước mũi, viêm túi khí. Trên gà đẻ, nhiễm MG còn làm giảm sản lượng trứng, ảnh hưởng đến năng suất chăn nuôi. Bảng 2 trình bày kết quả khảo sát về mức độ đề kháng của MG với một số loại kháng sinh phổ biến trong năm 2024.

Bảng 2. Kết quả MIC 50 và MIC của vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum năm 2024

 

DO

TYL

TIA

FFC

TIL

CTC

MY

ENR

MAR

TULA

MIC 50

0,5

8

0,13

4,00

>64,00

16,00

64,00

8,00

16,00

1,00

MIC 90

32,00

32,00

1,00

8,00

>64,00

>64

64,00

32,00

64,00

8,00

  Kháng sinh tilmicosin cần đạt nồng độ ức chế tối thiểu >64 µg/ml, cho thấy hiệu lực thấp đối với vi khuẩn này. Ngược lại, tiamulin cho thấy hiệu lực cao hơn, với MIC90 chỉ ở mức 1 µg/ml đã có thể tiêu diệt 90% chủng MG khảo sát.

  Các kháng sinh khác như doxycycline, tylosin, florfenicol và tulathromycin có giá trị MIC lần lượt là 32, 32, 8 và 8 µg/ml, cho thấy mức độ nhạy cảm trung bình đến cao đối với M. gallisepticum. 90

  Như vậy, việc lựa chọn loại kháng sinh để điều trị bệnh do Mycoplasma spp. cho đàn vật nuôi theo kết quả MIC giúp nâng cao hiệu quả điều trị cho đàn heo, gà và giảm thiểu việc sử dụng nhiều loại kháng sinh trong điều trị.  

  Điều này không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất mà còn giảm nguy cơ đề kháng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, cần lưu ý, các dữ liệu được trình bày trong bài viết chỉ mang giá trị tham khảo, không đại diện cho toàn bộ tình hình đề kháng thuốc kháng sinh tại các trại chăn nuôi trên cả nước. Vì vậy, người chăn nuôi nên chủ động gửi mẫu bệnh phẩm để kiểm tra nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) định kỳ, nhằm đánh giá chính xác mức độ nhạy cảm - đề kháng đối với thuốc kháng sinh của Mycoplasma spp. gây bệnh tại trại

]]> https://tienthangvet.vn/phong-benh-mycoplasma-va-mic-cua-mot-so-khang-sinh/feed/ 0 Kiểm soát ASF và các mầm bệnh khác trên trấu trong chăn nuôi heo https://tienthangvet.vn/kiem-soat-asf-va-cac-mam-benh-khac-tren-trau/ https://tienthangvet.vn/kiem-soat-asf-va-cac-mam-benh-khac-tren-trau/#respond Thu, 23 Oct 2025 02:54:48 +0000 https://tienthangvet.vn/?p=47883

Table of Contents

Kiểm soát ASF và các mầm bệnh khác trên trấu trong chăn nuôi heo

  Trấu là chất độn chuồng được sử dụng phổ biến trong giai đoạn úm heo con do trấu có đặc tính hút ẩm tốt và có khả năng giữ nhiệt, giúp heo con có môi trường khô ráo và ấm áp.

  Tuy nhiên, trấu cũng trở thành nơi cư trú của nhiều mầm bệnh gây bệnh trên heo như virus Dịch tả heo châu Phi (ASF), PED, E. coli, Salmonella spp., Clostridium spp...

  Do đó, kiểm soát mầm bệnh trên trấu là một mắt xích quan trọng trong quy trình quản lý dịch bệnh tại trại chăn nuôi. Bài viết này sẽ cung cấp cho người chăn nuôi các phương pháp sát trùng trấu hiệu quả nhằm đảm bảo nguồn trấu sử dụng trong chăn nuôi đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học.

Tại sao phải thực hiện sát trùng trấu trước khi đưa vào trại chăn nuôi?

  Trấu là vật liệu lót chuồng phổ biến trong chăn nuôi heo do đặc tính hút ẩm tốt, giá thành rẻ và dễ tìm kiếm. Tuy nhiên, nếu không được xử lý đúng cách trước khi sử dụng, trấu có thể trở thành nguồn mang và phát tán mầm bệnh nguy hiểm.

  Theo nghiên cứu của Tran và cộng sự (2018) cho thấy rằng khi kiểm tra các mẫu trấu tại các nhà máy xay xát thu được kết quả có tới 30-45% mẫu trấu chứa vi khuẩn Salmonella spp., E. coli và thường gặp trong mùa mưa, độ ẩm cao. Nghiên cứu của Mark Hutchinson và cộng sự (2023) về việc hủy xác heo bị nhiễm ASF bằng cách ủ trấu cho thấy virus ASF vẫn được phát hiện trên mẫu trấu sau 3 ngày ủ với trấu thông qua phân lập virus. Bên cạnh đó, nghiên cứu của Gebhardt J. T. và cộng sự (2018) cho thấy rằng, đối với trấu chưa được sát trùng bằng formaldehyde hoặc đã sát trùng với formaldehyde 2% trong thời gian 5 phút vẫn phát hiện virus PED, điều này cho thấy hiệu quả sát trùng phụ thuộc chặt chẽ vào liều lượng và thời gian tiếp xúc với thuốc sát trùng.

  Do đó, việc sử dụng thuốc sát trùng không đúng liều lượng, không đủ thời gian tiếp xúc sẽ dẫn đến không tiêu diệt triệt để các mầm bệnh trên trấu và làm tăng nguy cơ lây truyền các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho heo.

Làm thế nào để có trấu sạch dùng trong chăn nuôi heo?

  • Đảm bảo khô ráo trước khi sử dụng.
  • Kết hợp phun và ngâm trấu trong các dung dịch thuốc sát trùng (sử dụng hệ thống quạt thông gió để làm giảm độ ẩm trong trấu).

Ngoài ra, nguồn cung cấp trấu cũng ảnh hưởng đến chất lượng trấu được sử dụng.

Lựa chọn nguồn trấu từ nhà cung cấp có uy tín

 Chọn các nhà cung cấp uy tín có quy trình thu gom, bảo quản và vận chuyển theo tiêu chuẩn vệ sinh thú y là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng trấu đầu vào.

  Nguồn trấu sạch phải được bảo quản trong kho có môi trường khô ráo, không vấy nhiễm phân, nước thải hoặc các chất thải hữu cơ khác và đặc biệt là không mang mầm bệnh.

  Nhà cung cấp uy tín thường có hệ thống kho chứa khép kín, kiểm soát chặt chẽ các yếu tố về nhiệt độ và độ ẩm; không có côn trùng và động vật gặm nhấm trong kho. Đồng thời, cần tiến hành lấy mẫu trấu gửi về phòng xét nghiệm để kiểm tra các chỉ tiêu vi sinh của trấu trước khi tiến hành nhập về trại.

Tiến hành sát trùng trấu tại trại chăn nuôi trước khi sử dụng

Bước 1: Sát trùng bên ngoài bao trấu

  Trấu được vận chuyển đến trại chăn nuôi dưới dạng đóng bao, có khối lượng 10-15 kg/bao. Ngay khi đến cổng trại, toàn bộ bề mặt bao trấu phải được sát trùng với dung dịch sát trùng APA Clean (glutaraldehyde) pha loãng 1:100 (10 ml/lít nước) trong vòng 24 giờ nhằm kiểm soát mầm bệnh từ bên ngoài.  

Thành phần: Trong 1 lít chứa

  • Benzalkonium chloride 10%
  • Glutaraldehyde 15%

Chỉ định: Sát trùng, diệt khuẩn virus, vi trùng, bào tử nấm, Mycoplasma, nấm mốc.

Cách dùng: Vui lòng truy cập link tại đây

• Glutaraldehyde có phố tác động rộng, bao gồm vi khuẩn gram dương, gram âm, nấm, virus và bào tử vi khuẩn (Malgorzata J. và cộng sự, 2019). Theo nghiên cứu của Juszkiewicz M. và cộng sự (2025) cho thấy glutaraldehyde 0,1% có khả năng làm giảm nồng độ virus ASF khoảng 5log,, trong vòng 30 phút mà không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường. • Bên cạnh đó, glutaraldehyde làm giảm 99,9% số lượng E. coli trong vòng 2 giờ và giảm Staphylococcus aureus trong vòng 1 giờ (Sehmi S. K. và cộng sự, 2016). Quá trình phun thuốc sát trùng phải đảm bảo phủ đều toàn bộ bề mặt bao để đạt hiệu quả sát trùng tối ưu - đây là bước quan trọng để ngăn chặn tác nhân gây bệnh lây lan mầm bệnh từ bao trầu vào khu vực chăn nuôi.

John Doe Tweet

Hình 1. Sát trùng ngoài bao trấu ngay khi đến cổng trại

Bước 2: Ngâm vôi lần 1

 Sau khi sát trùng vỏ bao, các bao trấu được ngâm tại hố vôi ngoài cổng trại với mực nước đảm bảo ngập hoàn toàn các bao trấu.

 Mỗi bao trấu được ngâm tối thiểu từ 60-90 phút. Độ pH của nước vôi bắt buộc phải ≥13 và được kiểm tra bằng giấy quỳ tím trước và trong quá trình sát trùng.

*Theo Matsuzaki S. và cộng sự (2021) dung dịch nước vôi có pH=12,4 làm bất hoạt vi khuẩn E. coli, Salmonella spp. lần lượt trong vòng 24 giờ, 2 giờ. Bên cạnh đó, theo Spickler A. R. (2025) virus ASF trong môi trường không có huyết thanh có thể bị bất hoạt ở pH>11,5. Nghiên cứu của Malgorzata J. và cộng sự (2019) cho thấy rằng virus ASF bị bất hoạt bởi nước vôi trong 30 phút ở nồng độ 1% và 0,5% tại 4°C và 22°C.

Lưu ý, sau 30-45 phút cần lật bao trấu để toàn bộ bề mặt bao được tiếp xúc với nước vôi, đảm bảo tiêu diệt hoàn toàn mầm bệnh bám bên ngoài bao trấu nếu có.

Hình 2. Hồ nước vôi có ph≥13 để ngâm trấu

Hình 3. Kiểm tra độ pH hồ nước või

Bước 3: Đưa trấu vào bên trong chuồng

  Sau khi ngâm vôi lần 1, bao trấu được đưa vào bên trong khu chuồng nuôi -> tiến hành mở bao trấu và chia đều cho từng ô chuồng với ô chuồng có diện tích 100m²:

  • Lượng trấu cần dùng khoảng 150-200kg
  • Độ dày lớp trấu đạt mức từ 10-15cm.

  Việc tính toán chính xác lượng trầu cần thiết giúp đảm bảo hiệu quả việc hấp thụ phân và giảm độ ẩm nền chuồng.

Bước 4: Ngâm vôi lần 2

Dùng lưới ngâm trấu có kích thước 6-9 lỗ/cm² trải tại vị trí hồ vệ sinh đã chứa dung dịch nước vôi (pH>13).

Sau đó, đồ toàn bộ trấu trong bao vào lưới. Việc này hạn chế trấu bị trôi xuống đáy hồ vệ sinh, gây tắc nghẽn hệ thống đường ống dẫn chất thải trong chuồng.

Trong quá trình ngâm, mực nước vôi phải đảm bảo ngập toàn bộ lượng trấu trong lưới và ngâm trong 45-60 phút. Đây là bước then chốt giúp khử mùi, tiêu diệt vi khuẩn (Clostridium spp., Salmonella spp., E. coli), nắm và trứng ký sinh trùng còn bám lại trên trấu.

Hình 4. Ngâm trấu bằng lưới có kích thước 6-9 lỗ/cm² đặt trong hồ nước vôi

Bước 5: Trải trấu và làm khô

 Sau khi hoàn tất bước ngâm lần 2, đưa lưới chứa trấu lên khỏi hồ vệ sinh và trải đều trấu lên nền chuồng.

 Sau đó, bật 2-4 quạt hút ở cuối chuồng trong thời gian 6-8 giờ để làm khô trấu.

Sau khi vệ sinh sát trùng trấu và để trấu khô hoàn toàn trong khoảng thời gian tối thiểu 12-24 giờ, tiến hành lấy mẫu trấu tại 5 vị trí ngẫu nhiên trên khu vực phơi trấu. Mỗi trại lấy 5 mẫu, sau đó gửi mẫu trấu về phòng xét nghiệm để tiến hành kiểm tra

Hình 5. Trải đều trấu trên nền chuồng

Đánh giá hiệu quả của việc sát trùng trấu

Tiến hành lấy mẫu trấu trước và sau khi sát trùng tại 5 trại gửi về phòng xét nghiệm để tiến hành phân lập vi khuẩn: Clostridium spp., Salmonella spp. và E. coli. Kết quả được trình bày trong bảng dưới đây.

Bảng kết quả mẫu trấu trước và sau khi sát trùng kiểm tra sự hiện diện Clostridium spp., Salmonella spp., E. coli và định lượng tổng khuẩn. 

Trại

Clostridium spp.

Salmonella spp.

E. coli

Tổng khuẩn (CFU/g)

Trước

Sau

Trước

Sau

Trước

Sau

Trước

Sau

1

+

+

+

-

+

-

2,4x106

1,8x104

2

+

+

+

-

+

-

9,4x105

2,6x103

3

+

-

+

-

+

-

1,8x106

2,9x103

4

+

-

+

-

+

-

3,6x105

3,9x103

5

+

-

+

-

+

-

2,5x105

1,8x103

P

0,019

0

0

0,037

Từ kết quả bảng trên cho thấy, sau khi sát trùng trấu:

  • Có 2/5 trại còn phát hiện vi khuẩn Clostridium spp., 0/5 trại không còn phát hiện Salmonella spp. và coli với sự khác biệt có ý nghĩa với p<0,05.

Sau khi tiến hành điều tra hồi cứu nguyên nhân phát hiện:

  • Trại 1 ngâm trấu không đủ thời gian, chỉ ngâm trấu trong hồ vệ sinh 30 phút dẫn đến thời gian tiếp xúc của vôi và trấu ngắn, không đủ tiêu diệt hết mầm bệnh có trong trấu.
  • Đối với trại 2, người chăn nuôi không đảo mặt bao trấu khi ngâm trong hỗ lăn vôi ngoài cổng trại, đồng thời không làm khô trấu hoàn toàn trước khi sử dụng dẫn đến vi khuẩn còn tồn tại và phát triển.

Đối với những trại này, cần tiến hành thực hiện lại quy trình sát trùng trấu để đảm bảo tiêu diệt toàn bộ mầm bệnh trước khi đưa vào sử dụng.

Như vậy, trấu đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ẩm và tạo môi trường thuận lợi cho heo con phát triển. Tuy nhiên nếu không được kiểm soát tốt, trấu có thể là nguồn lây lan mầm bệnh nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe heo và hiệu quả chăn nuôi. Việc lựa chọn nguồn trấu sạch, kết hợp với quy trình sát trùng đúng và hiệu quả là giải pháp thiết yếu giúp giảm thiểu nguy cơ từ mầm bệnh, góp phần nâng cao chất lượng và năng suất chăn nuôi.

 

]]> https://tienthangvet.vn/kiem-soat-asf-va-cac-mam-benh-khac-tren-trau/feed/ 0 Phòng nhiễm bệnh phối hợp giữa PRRSV và Mycoplasma hyopneumoniae ở heo thịt https://tienthangvet.vn/dong-nhiem-giua-prrsv-va-m-hyo-o-heo-thit/ https://tienthangvet.vn/dong-nhiem-giua-prrsv-va-m-hyo-o-heo-thit/#respond Tue, 21 Oct 2025 08:14:58 +0000 https://tienthangvet.vn/?p=47795

Table of Contents

Đồng nhiễm giữa PRRSV và M. hyo ở heo thịt

  Bệnh lý đường hô hấp là một trong những thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi heo. Trong đó, đồng nhiễm giữa virus PRRS (PRRSV) và Mycoplasma hyopneumoniae (M. hyo) là một trong những trường hợp thường gặp nhất trong Hội chứng hô hấp phức hợp (PRDC) trên heo với tỷ lệ có thể lên đến 21% (F. A. C. J. Vangroenweghe và O. Thas, 2021).

Sự đồng nhiễm này làm tăng các biểu hiện lâm sàng, suy giảm chức năng miễn dịch, kéo dài thời gian nhiễm bệnh và tăng nguy cơ nhiễm bệnh kế phát. Theo thống kê tại Mỹ, tỷ lệ đồng nhiễm giữa M. hyo và PRRSv là 18,1%, gây ra thiệt hại khoảng 6,69 USD/heo xuất chuồng (D. J. Holtkamp, 2014). Do đó, việc chủ động phòng ngừa và kiểm soát bệnh đồng nhiễm giữa PRRSV và M. hyo sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe đàn heo và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Cơ chế gây bệnh và đồng nhiễm của PRRSV và Mycoplasma hyopneumoniae

Cơ chế gây bệnh của PRRS

  Virus PRRS xâm nhập -> tấn công -> các đại thực bào phế nang phổi (PAMs). Các đại thực bào nhiễm PRRSv sẽ tiết ra TNFa, IL-1, IL-6 -> gây ra phản ứng toàn thân ->làm cho heo sốt, bỏ ăn, ủ rũ.

  Ở phổi, virus nhân lên và phá hủy vách phế nang -> hình thành các mô liên kết -> viêm phổi kē.  PRRSV còn kích thích các đại thực bào đã bị nhiễm virus -> tiết IL-10 gây ức chế phản ứng miễn dịch trung gian tế bào và trình diện kháng nguyên -> Sau khoảng 1-2 tuần nhiễm bệnh, PRRSv có thể phá hủy đến 50% số lượng tế bào PAMS (R. Rimayanti và cộng sự, 2025).

Hình 1. Cơ chế tác động của PRRSv đối với các tế bào trình diện kháng nguyên (Hernández J. và cộng sự, 2021)

Cơ chế gây bệnh Mycoplasma hyopneumoniae và dẫn đến đồng nhiễm PRRS

  Trong khi đó, M. hyo thường trực trên đường hô hấp của heo -> nhờ các yếu tố bám dính, M. hyo bám vào lông rung niêm mạc khí quản, phế quản, tiểu phế quản.

 Khi gặp điều kiện thuận lợi, vi khuẩn sẽ tăng sinh số lượng -> làm giảm/mất chuyển động 1 chiều của lông rung, mất một phần/toàn bộ lông rung và phá vỡ các tế bào biểu mô đường hô hấp -> Từ đó, vi khuẩn đã làm giảm hoạt đồng bảo vệ tự nhiên của lông rung tại các vị trí này.

Hình 2. Cơ chế gây bệnh của M. hyo (Femanda M. A. và cộng sự, 2020)

  Khi heo nhiễm PRRSV -> sẽ tăng sản xuất các cytokine tiền viêm như TNFα, IL-1, IL-6 và IL-10. Trong đó, IL-10 -> gây ức chế phản ứng miễn dịch trung gian tế bào và trình diện kháng nguyên.

  Từ đó, tạo điều kiện cho các mầm bệnh thứ phát xâm nhập và gây bệnh, trong đó có M. hyo. Ngoài ra, do M. hyo phá vỡ khả năng miễn dịch tự nhiên của hệ thống lông rung -> nên cũng tạo điều kiện thuận lợi cho PRRSv dễ dàng xâm nhập sâu hơn vào nhu mô phổi (Park và cộng sự, 2014) -> làm tăng mức độ nghiêm trọng và thời gian gây bệnh của virus PRRS (Thacker E. L. và cộng sự, 1999).

Ảnh hưởng của đồng nhiễm giữa PRRSv và M. hyo

Gây ra triệu chứng, bệnh tích trầm trọng và kéo dài thời gian bệnh

  Theo nghiên cứu của Thackẻ E.L. và cộng sự (1999), Bảng so sánh sự ảnh hưởng heo chỉ mắc 1 trong 2 bệnh PRRSv hoặc M. Hyo và đồng nhiễm giữa PRRSv và M. hyo

 

Chỉ mắc PRRSv

Chỉ mắc M. hyo

Mắc đồng thời PRRSv và M. hyo

Triệu chứng

Tình trạng khó thở, thở gấp

Nhẹ hơn

 

Nặng hơn trong 3 ngày đầu

Tình trạng viêm phổi kẻ *

Tình trạng phổi bình thường

 

Kéo dài 38 ngày

Bệnh tích

Phổi nhục hóa

 

Lan ít hơn

Lan rộng

*Đồng thời, nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng, heo nhiễm M. hyo làm tăng mức độ viêm phổi kẽ và kéo dài thời gian gây bệnh của PRRSv và không phụ thuộc vào thời gian nhiễm virus (nhiễm virus PRRS trước hoặc sau nhiễm M. hyo đều gây ra tình trạng này).

Trường hợp heo nhiễm PRRSv trước sẽ làm tăng mức độ tổn thương vì thể ở phổi do M. hyo gây ra.

Hình 3. Bệnh tích trên phối của heo bị nhiễm đồng thời PRRSV và M. hyo (F. J. Pallarés và cộng sự, 2020)

Tăng phản ứng viêm, rối loạn đáp ứng miễn dịch

  Heo nhiễm đồng thời PRRSv và M. hyo cũng có nồng độ các cytokin IL1-B, IL-6, IL-10 và IL-12 cao hơn đáng kể so với heo âm tính hoặc chỉ nhiễm M. hyo. Các cytokin này làm tăng phản ứng viêm gây viêm phổi nặng và mãn tính. Bên cạnh đó, do sự đồng nhiễm tăng tiết cả IL-10 và IL-12 đã làm thay đổi sự cân bằng giữa 2 yếu tố này. Trong khi IL-12 thúc đẩy đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào, hoạt hóa tế bào NK, đại thực bào thì IL-10 ức chế hoạt động của đại thực bào, tế bào trình diện kháng nguyên và ức chế đáp ứng Th1. Ngoài ra, IL-10 ức chế quá trình đại thực bào chết theo chu trình nên tăng số lượng các đại thực bào dễ bị nhiễm mầm bệnh. Từ đó ảnh hưởng đến chức năng của đại thực bào dẫn đến rối loạn đáp ứng miễn dịch (Thanawongnuwech R. và cộng sự, 2003).

Tăng tỷ lệ bội nhiễm mầm bệnh khác

  Sự đồng nhiễm của PRRSv và M. hyo làm tăng tiết các cytokine tiền viêm, làm giảm số lượng đại thực bào và phá hủy các tế bào lông rung đường hô hấp trên. Đây là điều kiện thuận lợi để các mầm bệnh khác xâm nhập và gây bệnh.

Làm giảm hiệu quả kinh tế

  Đồng nhiễm do PRRSv và M. hyo ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trọng và tỷ lệ chết của heo mắc bệnh. Theo nghiên cứu của Eileen L. (2019) cho thấy, heo có vấn đề viêm phổi làm giảm 17% mức tăng trọng bình quân hằng ngày và 14% hiệu suất chuyển hóa thức ăn. Đồng thời, ước tính cứ 10% phổi bị viêm sẽ làm giảm tăng trọng bình quân là 37 gram/ngày. Ngoài ra, do tác động của sự đồng nhiễm làm giảm số lượng tế bào miễn dịch, cũng gây ra ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bệnh do vi khuẩn, từ đó làm tăng chi phí điều trị bệnh.

Các biện pháp kiểm soát và phòng ngừa

Các biện pháp an toàn sinh học

Thực hiện an toàn sinh học là yếu tố then chốt để kiểm soát dịch bệnh thành công trong chăn nuôi heo, đặc biệt là tình trạng đồng nhiễm do PRRSv và Mycoplasma spp. Quý bạn đọc có thể tham khảo các hướng dẫn về thực hiện an toàn sinh học trong bài viết “ Hội Thảo Thành công kiểm soát PRRS, AFS và PED của Trung Quốc do Tiến Thắng tổ chức tháng 6/2025.

Thực hiện chủng ngừa vắc-xin

  Hiện nay, bệnh do PRRSv và M. hyo đã có vắc-xin phòng ngừa. Do đó, thực hiện chủng ngừa vắc-xin PRRS và M. hyo đúng lịch và đúng kỹ thuật giúp phòng bệnh chủ động cho đàn heo.

  Đối với virus PRRS, người chăn nuôi cần theo dõi sự lưu hành của chủng virus để lựa chọn vắc-xin phù hợp với dịch tễ, nâng cao hiệu quả phòng bệnh.  

  Đối với M. hyo, vắc-xin nên được tiêm sớm từ 3 tuần tuổi hoặc theo khuyến cáo của nhà sản xuất nhằm đảm bảo heo con tạo ra miễn dịch kịp thời trước giai đoạn heo gặp nhiều stress.

  Đồng thời, người chăn nuôi cần thực hiện đầy đủ các vắc-xin phòng các bệnh gây suy giảm miễn dịch trên heo như PCV2, CSF... đúng kỹ thuật nhằm tạo miễm dịch chủ động cho heo.

Bảng chương trình vắc-xin tiêm cho heo con theo mẹ và heo thịt

Hình 4. Tiến hành tiêm và đánh dấu những heo đã được tiêm vắc-xin

Theo dõi, phát hiện nhanh chóng và xử lý kịp thời

  Theo Thông tư 07/2016/TT-BNNPTNT, đối với các ổ dịch PRRS nhỏ lẻ mới xảy ra khuyến khích tiêu hủy toàn bộ heo mắc bệnh, cách ly heo chưa mắc bệnh để theo dõi và khuyến khích giết mỗ tiêu thụ tại chỗ đối với heo khỏe mạnh trong cùng đàn với heo mắc bệnh.

  Trường hợp dịch xảy ra ở diện rộng cần tiêu hủy heo mắc bệnh nặng, nuôi cách ly heo mắc bệnh nhẹ để theo dõi diễn biến bệnh, khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với heo khỏe mạnh trong cùng đàn với heo mắc bệnh, trường hợp không giết mỗ phải nuôi cách ly để theo dõi.

  Do đó, đối với các trường hợp heo nhiễm PRRSv không bắt buộc tiêu hủy và được nuôi cách ly để theo dõi. Khi đồng nhiễm với vi khuẩn M. hyo thì cần tiến hành điều trị bằng kháng sinh phù hợp dựa vào kháng sinh đồ và MIC gần nhất. Ngoài ra, cần kết hợp với các biện pháp điều trị và chăm sóc hỗ trợ như: hạ sốt, bổ sung chuối để kích thích heo ăn cám hoặc bổ sung gel dinh dưỡng cho những cả thể heo yếu, không tự ăn cám được.

  Sự đồng nhiễm PRRSv và M. hyo gây viêm kéo dài làm tăng mức độ tổn thương phổi, làm suy giảm khả năng miễn dịch và tăng nguy cơ bội nhiễm. Để hạn chế thiệt hại, người chăn nuôi cần thực hiện đồng bộ biện pháp an toàn sinh học, chủng ngừa vắc-xin đúng lịch và đúng kỹ thuật. Đồng thời, tăng cường giám sát dịch tễ nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời.

Thông tin các sản phẩm của Tiến Thắng ở bảng chương trình vắc xin

Nisseiken MPS Inactivated Vaccine

Thành phần: : Mỗi liều (1ml) chứa chủng MI-3 Mycoplasma hyopneumoniae đã được bất hoạt.

Chỉ định: Giúp giảm thiểu sự hình thành bệnh tích phổi, ít ảnh hưởng đến khả năng phát triển và tỉ lệ chuyển đổi thức ăn trên heo do Mycoplasma pneumonia gây ra

Loài chỉ định: heo con, heo thịt, heo hậu bị, heo nái.

Liều: Tiêm bắp 1ml. Mũi 1: Trên 3 tuần tuổi. Mũi 2: Sau khi tiêm mũi một từ 3 đến 5 tuần

Xuất xứ: Nhật Bản.

Vắc xin vô hoạt phòng bệnh tai xanh chủng NVDC-JXA1

Thành phần: Mỗi liều vắc xin chứa vi rút gây bệnh tai xanh nhược độc chủng NVDC-JXA1 đã vô hoạt.

Chỉ định: Tạo miễn dịch chủ động phòng nhiều chủng gây bệnh hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản trên heo (PRRS)

Loài chỉ định: heo con, heo thịt, heo nọc, heo hậu bị, heo nái.

Liều: Tiêm bắp cổ vớ liều 2ml/con. Tiêm 1 mũi từ 2 tuần tuổi hoặc lớn hơn

Xuất xứ: Trung Quốc.

Vắc -xin vô hoạt Nisseiken Swine AP Vaccine 125RX

Thành phần: Vắc xin có chứa Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae bất hoạt (Serotype 1, 2 và 5) và Các cytotoxins của Actinobacillus pleuropneumoniae không độc lực được sản xuất bởi Escherichia coli tái tổ hợp (rApx I, rApx II, rApx III)

Chỉ định: Vắc xin dùng để phòng bệnh viêm phổi màng phổi gây ra bởi Actinobacillus pleuropneumoniae serotypes 1, 2 và 5 trên heo

Loài chỉ định: heo thịt, heo hậu bị, heo nái.

Liều: Tiêm bắp cổ với liều 1ml/ heo. Mũi 1:  từ 35 ngày tuổi hoặc lớn hơn. Mũi 2: được thực hiện sau 3- 5 tuần mũi 1

Xuất xứ: Nhật Bản.

Vắc-xin vô hoạt Nisseiken Swine APM Inactivated Vaccine

Thành phần: Vắc xin có chứa Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae bất hoạt (Serotype 1, 2 và 5) và Các cytotoxins của Actinobacillus pleuropneumoniae không độc lực được sản xuất bởi Escherichia coli tái tổ hợp (rApx I, rApx II, rApx III), cùng Vi khuẩn Mycoplasma hyopneumoniae chủng MI-3 strain được bất hoạt bởi formalin.

Chỉ định: Phòng ngừa Actinobacillus pleuropneumoniae serotype 1, 2 và 5, và cải thiện các bệnh tích gây tổn thương trên phổi – yếu tố tạo nên sự giảm tốc độ phát triển và khả năng chuyển hóa thức ăn gây ra bởi bệnh viêm phổi do Mycoplasma trên heo.

Loài chỉ định: heo con, heo thịt, heo hậu bị, heo nái.

Liều: Tiêm bắp cổ với liều 2ml/ heo. Mũi 1 từ 5 tuần tuổi trở lên. Mũi 2 được thực hiện sau 3-5 tuần mũi 1.

Xuất xứ: Nhật Bản

]]> https://tienthangvet.vn/dong-nhiem-giua-prrsv-va-m-hyo-o-heo-thit/feed/ 0 Phòng bệnh Cầu trùng cho heo con theo mẹ https://tienthangvet.vn/ve-sinh-chuong-trai-phong-cau-trung-cho-heo-con/ https://tienthangvet.vn/ve-sinh-chuong-trai-phong-cau-trung-cho-heo-con/#respond Thu, 16 Oct 2025 07:24:47 +0000 https://tienthangvet.vn/?p=47697

Table of Contents

Bệnh Cầu trùng thường gặp nhất gây tiêu chảy ở heo con theo mẹ

Dễ bùng phát và lây lan nhanh vì:

  •         Vệ sinh chuồng trại kém
  •         Vòng đời ngắn, khả năng hình thành bào tử nhanh
  •       Sức đề kháng và tồn tại thời gian dài ngoài môi trường (nhất là chuồng trại ẩm ướt)

Bệnh dễ tái phát nhiều lần, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi.

>> Vệ sinh chuồng trại đóng vai trò then chốt trong kiểm soát và phòng ngừa bệnh Cầu trùng trên heo con theo mẹ.

Để rõ hơn về các quan điểm trên cùng Tiến Thắng điểm qua các mục sau

Tại sao vệ sinh chuồng trại là chìa khóa phòng Cầu trùng trên heo con theo mẹ?

Có nhiều nghiên cứu cho thấy, bệnh Cầu trùng do Isospora suis phân bố ở hầu hết các nước trên thế giới.

Tỷ lệ lưu hành ở các trang trại rất cao, có thể lên đến 85% và tỷ lệ mắc bệnh trên 30%. Sau đây là tỷ lệ nhiễm cầu trùng trên heo con theo mẹ tại một số nước:

  •        Trung Quốc là 63,9% (2012)
  •        Canada là 70% (2011)
  •        Việt Nam là 65,88% (2009) tại (Trà Vinh)

Việc vệ sinh chuồng trại là chìa khóa quan trọng vì

  •        Môi trường chuồng trại không được vệ sinh sạch sẽ
  •        Phân heo nái được xem là nguồn lưu trữ và bài thải cầu trùng cho heo con.

Heo con nhiễm bệnh có thể bài thải hơn 100.000 noãn nang trên mỗi gram phân, nhưng chỉ cần tiếp xúc từ 100 noãn nang Isopora suis thì heo con đã có thể nhiễm bệnh.

Biên pháp: Heo nái cần phải được tắm rửa sạch sẽ trước khi lên chuồng đẻ.

Vòng đời ngắn

Isospora suis có vòng đời ngắn:

  • 5-6 ngày bên trong cơ thể heo
  • 1-3 ngày để trở thành noãn nang cảm nhiễm ngoài môi trường

  Heo con thường nhiễm bệnh Cầu Trùng sớm và nhanh (khi tiếp xúc với bầu vú heo nái dính phân chứa noãn nang cảm nhiễm) > Nhanh chóng bài thải noãn nang ra ngoài môi trường qua phân (do noãn nang có vòng đời ngắn) > lây truyền liên tục cho những heo khác trong đàn (đặc biệt trong môi trường nền chuồng ẩm ướt và vệ sinh kém).

Sức đề kháng cao của noãn nang cầu trùng

Noãn nang cầu trùng có có lớp vỏ dày có thể chống lại sự tấn công về mặt hóa học của các chất sát trùng thông thường và các yếu tố cơ học

Thời gian tồn tại sẽ rất dài nếu không quy trình loại bỏ cũng như định kì sát trình đúng cách:

  •        6 tháng trong môi trường đất, rơm rạ hoặc phân khô.
  •        1 năm trong môi trường không có ánh nắng trực tiếp (các vị trí trên nền chuồng bị nứt hoặc vật liệu hữu cơ tích tụ lâu ngày)

Hình 1 Noãn nang cầu trùng Isospora suis dưới kính hiển vi

Tiến Thắng đã đưa ra giải pháp sau để giúp đỡ người chăn nuôi giải quyết những vấn đề liên quan đến Cầu Trùng

Đã tiến hành theo dõi và đánh giá sự ảnh hưởng của một số yếu tố nguy cơ đến tỷ lệ mắc bệnh Cầu trùng trên heo con theo mẹ. Từ đó, người chăn nuôi sẽ có cơ sở để có biện pháp khắc phục, giúp quản lý, phòng chống dịch bệnh hiệu quả.

Vệ sinh chuồng trại

Các yếu tố nguy cơ của tình trạng vệ sinh chuồng trại đến tỷ lệ mắc Cầu trùng trên heo con theo mẹ.

Một số nghiên cứu trong chăn nuôi heo cho thấy rằng, ở những chuồng trại không được vệ sinh trước khi heo nái sinh, tỷ lệ heo con mắc bệnh cầu trùng cao hơn rõ rệt so với các chuồng được vệ sinh sạch sẽ.

Cụ thể, nguy cơ mắc bệnh có thể tăng lên hơn 5 lần khi điều kiện vệ sinh không đảm bảo.

Điều này khẳng định việc vệ sinh chuồng trước khi sinh là yếu tố quan trọng giúp hạn chế bệnh cầu trùng trên heo con.

Vệ sinh heo nái trước khi lên chuồng đẻ

Heo nái sang khu chuồng đẻ phải được vệ sinh để phân, đất bẩn hoặc chất hữu cơ bám vào da, chân, đặc biệt là vùng bụng và vú, làm sạch 1 phần các mầm bệnh như noãn nang cầu trùng và lây nhiễm sang heo con ngay khi bú mẹ.

Các yếu tố nguy cơ của tình trạng vệ sinh heo nái trước khi lên đẻ đến tỷ lệ mắc Cầu trùng trên heo con theo mẹ.

Kết quả từ thực tế chăn nuôi

  • Ở những trường hợp heo nái không được vệ sinh trước khi sinh, tỷ lệ heo con mắc bệnh cầu trùng cao hơn rõ rệt
  • Ngược lại, khi heo nái được vệ sinh sạch sẽ trước khi lên đẻ, số lượng heo con khỏe mạnh tăng lên đáng kể

👉 Đặc biệt:

  • Nguy cơ mắc bệnh có thể cao gấp khoảng 3,6 lần nếu heo nái không được vệ sinh trước khi sinh
  • Kết quả có ý nghĩa thống kê rất cao (P < 0.001), chứng tỏ đây là yếu tố ảnh hưởng mạnh

Tần suất dọn phân

Trung bình mỗi gram phân heo nái nhiễm bệnh có thể chứa đến 500 noãn nang (theo Karamon và cộng sự (2007)). Trong điều kiện ẩm ướt, các noãn nang chưa trưởng thành có thể phát triển rất nhanh thành noãn nang trưởng thành và phát tán khắp sản chuồng thông qua tiếp xúc trực tiếp giữa các heo con và gián tiếp từ con người, dụng cụ chăn nuôi.

Nếu không thu gom phân thường xuyên, lượng mầm bệnh trong chuồng tăng cao làm tăng nguy cơ lây nhiễm sớm ở heo con ngay từ những ngày đầu sau sinh. Do đó, dọn phân là yếu tố quan trọng nhất để ngăn chặn chu kỳ lây nhiễm.

Các yếu tố nguy cơ của tần suất dọn phân đến tỷ lệ mắc Cầu trùng trên heo con theo mẹ. .

Kết quả chính

  • Ở những chuồng dọn phân ít hơn 2 lần/ngày, tỷ lệ heo con mắc bệnh cao hơn rõ rệt
  • Trong khi đó, các chuồng dọn phân từ 2 lần/ngày trở lên có số lượng heo con khỏe mạnh nhiều hơn đáng kể

👉 Đáng chú ý:

  • Nguy cơ mắc bệnh ở chuồng dọn phân ít có thể cao gấp khoảng 2,6 lần
  • Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê (P = 0.044), cho thấy đây là yếu tố ảnh hưởng thực sự

Vai trò then chốt của vệ sinh chuồng trại trong phòng ngừa bệnh Cầu trùng

Một trong những yếu tố nguy cơ quan tâm hàng đầu chuồng trại không được vệ sinh sạch sẽ giữa các lứa heo nái:

  •        Nên dùng máy phun nước áp lực cao (từ 2HP trở lên) để rửa trôi các chất hữu cơ bám chặt trên bề mặt bê tông, kẽ nứt nền chuồng, kẽ đan...
  •        Sử dụng chất có đặc tính rửa trôi mạnh (xà phòng 1/400) nhằm phá vỡ mảng bám sinh học và làm bong các chất hữu cơ còn bám lại.
  •        Sử dụng dung dịch xút 1/30 để loại bỏ noãn nang trưởng thành tồn tại trong chuồng nuôi.

Lưu ý: việc loại bỏ chất hữu cơ đặc biệt quan trọng, nó góp phần tăng hiệu quả cho quá trình khử trùng nguyên nhân noãn nang cầu trùng có sức đề kháng rất cao với hầu hết các chất sát trùng thông thường. Do đó, các phương pháp khử trùng thông thường không đủ hiệu quả tiêu diệt triệt để noãn nang.

Hình 2. Xịt rửa chuồng nuôi bằng vòi phun áp lực cao

Hình 3. Sử dụng xà phòng 1/400 để phá vỡ mảng bám sinh học

Các biện pháp khử trùng cơ học: vệ sinh bằng hơi nước, nhiệt độ cao lên 65°C tối thiểu 15 phút hoặc khò gas toàn bộ chuồng sẽ tiêu diệt triệt để noãn nang.

Người chăn nuôi cần tiến hành khò gas lần lượt từ cuối đến đầu chuồng và đặc biệt ở các vị trí khó vệ sinh như kẽ nứt nền chuồng, máng ăn, chân vách... với diện tích 500m² cần sử dụng 20kg gas. Bên cạnh đó, sau khi vệ sinh cần để trống chuồng ít nhất 48 giờ trước khi chuyển nái lên chuồng đẻ.

Hình 4. Sử dụng khí gas để khô tấm đan

Hình 5. Để trồng chuồng trước khi heo nái lên để

Bên cạnh đó, điều trị heo con bị bệnh Cầu trùng bằng cách cho uống Toltrazuril (Coxzuril 5%) liều 20 mg/kg thể trọng của heo, bơm miệng hoặc tiêm 3-4 ngày tuổi.

Thông tin chi tiết của sản phẩm tại đây

  Ngoài ra, những heo nhiễm cầu trùng sẽ bị tổn thương trên đường tiêu hóa, từ đó tạo điều kiện cho các vi khuẩn kế phát xâm nhập và gây bệnh. Vì vậy, cần sử dụng kháng sinh để điều trị vi khuẩn kế phát. Có thể sử dụng Amoxicillin; colistin liều 25 mg/kg thể trọng, bơm miệng cho heo con 3-5 ngày để điều trị bệnh do vi khuẩn Clostridium spp., Salmonella spp., E. coli...

Hình 6. Bom toltrazuri để điều trị Cầu trùng cho heo con

Hình 7. Tiêm kháng sinh để điều trị vi khuẩn kế phát

Tóm lại, Cầu trùng là tác nhân gây bệnh có khả năng lây lan nhanh và tồn tại lâu ngoài môi trường. Do đó, giảm tải áp lực nhiễm cầu trùng từ môi trường là chìa khóa giúp kiểm soát hiệu quả bệnh. Trong đó, vệ sinh chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong quá trình phòng và kiểm soát cầu trùng. Việc duy trì, thực hiện đầy đủ và đúng các bước vệ sinh chuồng trại không chỉ giúp hạn chế mầm bệnh trong môi trường mà còn góp phần nâng cao hiệu quả, cải thiện năng suất của đàn heo con theo mẹ.

]]> https://tienthangvet.vn/ve-sinh-chuong-trai-phong-cau-trung-cho-heo-con/feed/ 0